13 Bateria Artylerii Stałej

Do budowy tej baterii na Helu wykorzystano  istniejące obiekty przedwojennej XXXI baterii im. Heliodora Laskowskiego. Gdy w 1947 roku przybyły do Polski obiecane przez Rosjan, w ramach reparacji wojennych, działa B-13 kalibru130mm, wzmocniono stropy i dobudowano przedpiersia do istniejących stanowisk. Ostatecznie montaż dział zakończono w początku 1949 roku, a 24 marca tego samego roku przeprowadzono pierwsze strzelanie techniczne. W listopadzie 1950 roku utworzono samodzielne Baterie Artylerii Stałej. 13 BAS na Helu otrzymała na etat 150 żołnierzy i 2 pracowników cywilnych. Kolejno w latach 50-tych trwała intensywna rozbudowa obiektów baterii oraz  montaż nowego wyposażenia i tak zaopatrzono ją min. w centrale artyleryjską PUS Moskwa, dalmierze DM-3 i DM-4, dalocelownik WBK-1. W 1956 roku do baterii dodano oddzielną wieżę radarową w celu wyposażenia jej w  radary artyleryjskie typu Załp-B. W 1955 roku zostają stworzone Dywizjony Artylerii Nadbrzeżnej, a 13 BAS wciela się do 32 DAN. Rok 1963 to data połączenia 13 i 27 BAS, dzięki temu stworzono 27 Baterię Artylerii Nadbrzeżnej. A w 1965 roku baterię wcielono do 9 Flotylli Obrony Wybrzeża na Helu. W skład 13 Baterii Artylerii Stałej wchodziły następujące obiekty - cztery stanowiska ogniowe i działa typu B-13 kalibru 130mm, główny punkt kierowania ogniem z dalmierzem stereoskopowym o podstawie 4m, dalocelownikiem oraz stacją radiolokacyjną Załp-B. Ponadto zapasowy punktu kierowania ogniem z dalmierzem stereoskopowym o podstawie 4m, centrala artyleryjska z systemem przeliczników CAS-4, dwa schrony dla agregatów, magazyn amunicji specjalnej, dwa wzmocnione punkty obserwacyjne, schron dla załogi, dwa schrony dla reflektorów. Koniec istnienia BAS-ów datuje się na lata 70 XX wieku, w grudniu 1974 roku na bazie 13 BAS utworzono 7 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej. Koniec wykorzystywania i powolna śmierć tej baterii zaczęła się w 1977 roku kiedy to zrezygnowano z konserwacji sprzętu. Od tej pory zaczęła się powolna, trwająca do dnia dzisiejszego dewastacja obiektu. Na początku lat 90 zezłomowano i pocięto 3 działa B-13, a budynki techniczne opustoszały. Jedynie pozostawiono jako eksponat jedno działo na stanowisku nr 3 wraz z oryginalnym parasolem maskującym oraz urządzono wewnątrz stanowiska ogniowego muzeum. Reszta obiektów niszczeje, ulega dalszej dewastacji, a szkoda bo to wspaniały relikt nie tak dawnych czasów.