Pałac — obecnie nie istnieje
Już w 1568 r. wzmiankowany był dwór w Maciejowej otoczony fosą (Wallgraben), mający więc także funkcje obronne. Ten dwór lub kolejna, renesansowa budowla, która nie powstała później jak w pierwszym dziesięcioleciu XVII w. otrzymała charakterystyczny rzut, jednolity na poziomie trzech kondygnacji. Najczytelniejszy w partii piwnic zawarty w obrysie prostokąta zbliżonego do kwadratu. Wzdłuż osi usytuowana została wydłużona sień-świetlica, na której krańcu wznosiła się, już poza bryłą korpusu, wieżowa klatka schodowa. Wnętrze dworu miało układ czterotraktowy z centralną wydłużoną sienią, wiodącą do wieżowej klatki schodowej. Piwnice dworu były bardzo obszerne i dostępne z zewnątrz, od strony wieżowej klatki schodowej. Wnętrza przyziemia nakryte były sklepieniami kolebkowymi z lunetami, a jedno — sklepieniem zwierciadlanym z szeregami lunet. Tego rodzaju sklepienie, jak i ogólna dyspozycja przestrzenna budynku były stosowane w 2 poł. XVI w. oraz na początku XVII stulecia, o czym świadczą np. dwory w Rząsinach (ok. 1550) koło Lwówka i w Wojanowie koło Jeleniej Góry (1607). Na tym tle dwór w Maciejowej wyróżniał się swoją skalą. Zawierał w przyziemiu m.in. wnętrze nakryte sklepieniem zwierciadlanym z szeregami lunet.
Dwór ten był radykalnie przebudowany w latach 1686–1688 w stylu wczesnego baroku, o czym świadczyła data 1688 na kartuszu nad portalem w fasadzie. Kolejna przebudowa pałacu, w stylu baroku dojrzałego z elementami baroku klasycyzującego, przypadła w latach 20. XVIII stulecia. Wówczas w wydłużoną sień wbudowano nową, reprezentacyjną, klatkę schodową, trójbiegową. Wykonano nowy, okazały wystrój elewacji frontowej. Tu dojrzały barok wyraził się w formach sarkofagowych cokołów, pilastrów (zgrupowanych i pojedynczych) z głowicami jońskimi, w formach belkowania z architrawem załamanym nad osiami okiennymi, w formach niektórych bogatszych obramień okiennych oraz w kształtach balkonu w osi elewacji założonego na planie zbliżonym do trójliścia i ujętego kamienną balustradą z owalnymi ażurami. Barok klasycyzujący uwidocznił się natomiast w formach prostego portalu w przyziemiu, prostokątnej niszy na piętrze (z wejściem na balkon) oraz lukarny w dachu, zwieńczonej trójkątnym naczółkiem. Uporządkowano też poprzez wprowadzenie toskańskich pilastrów pozostałe elewacje pałacu, w których zachował się miejscami nieregularny rozkład osi okiennych. Pałac otrzymał wysoki dach łamany z trzykrotnie załamanymi połaciami.
Charlotte Fischer tę przebudowę pałacu przypisała Johannowi Blasiusowi Peintnerowi i stwierdziła, że przypadła ona w środkowym okresie jego twórczości. Fischer dokonała atrybucji na drodze analizy porównawczej. Zwróciła uwagę na zastosowanie załamanego architrawu, kanelowanych pilastrów i sarkofagowych cokołów pod pilastrami.
Tak prezentujący się pałac remontowany był w 1873 r. Przeprowadzono remont elewacji i wnętrz, które komfortowo wyposażono. Dach pokryto łupkiem. Drobne remonty i przebudowy, w tym wnętrz, przeprowadzano także na przełomie XIX i XX w. Ok. 1900 r. dobudowano do elewacji tylnej, parkowej ażurową, metalową werandę, kształtowaną w stylu neorenesansu łączonego z neoklasycyzmem.
W 1960 r. pałac był już zniszczony. Znacznej destrukcji uległy dach, tynki, przeszklenie. Już nie istniały klatka schodowa i stropy piętra. W latach 70. XX w. pałac wyburzono. Zapewne pozostawiono piwnice.
Studium historyczno - urbanistyzne 2002
więcej  |
