Śluza trapezowa (workowa)

W 1884 w Bydgoszczy została oddana do użytku śluza miejska, która miała niespotykany nigdzie przedtem kształt trapezu. Była ona przy tym usytuowana znacznie bliżej obecnych Mostów Solidarności, czyli bardziej na południe, niż ta dzisiaj funkcjonująca. Osobliwy był nie tyle trapezowy kształt tej śluzy, co jej konstrukcja i sposób funkcjonowania. Otóż północna ściana śluzy – najkrótszy bok trapezu, była litą ścianą, a zarówno dolne jak i górne wrota śluzy znajdowały się w ścianie południowej – najdłuższym boku trapezu - i oddzielone były od siebie prawdopodobnie murowaną groblą.
Po wschodniej stronie grobli była stojąca (tak jak obecnie) woda, a po zachodniej stronie grobli (również tak jak obecnie) woda płynęła bystro, a jej poziom znajdował się, tak jak teraz, około 2 metry powyżej stojącej wody. Śluza pozwalała statkom i łodziom pokonać ową różnicę poziomów, z tym że statek wypływający ze śluzy, żeby wpłynąć na kanał, musiał przepłynąć w poprzek nurtu rzeki. Wiązało się to z poważnym utrudnieniem żeglugi, zwłaszcza, że w tamtych czasach musiały tamtędy przepływać nie tylko statki z własnym napędem, ale również barki holowane za pomocą siły pociągowej z brzegu oraz tratwy, których zdolność manewrowania w nurcie rzeki była mocno ograniczona. W ciągu trzydziestu kilku lat funkcjonowania śluzy trapezowej często dochodziło więc do niebezpiecznych wypadków. Niesłychanie uciążliwa była również konieczność obracania barek: wpływając do śluzy trapezowej przodem, barka musiałaby wypłynąć z niej tyłem, dlatego każdą płynącą do śuzy barkę trzeba było najpierw obrócić. Najbliższym śluzy miejscem na Brdzie dość szerokim, żeby obrócić barkę było w tamtych czasach rozszerzenie rzeki poniżęj mostu Bernardyńskiego, do dziś nazywane obracanką. Od obracanki do śluzy miejskiej trzeba było ciągnąć barkę tyłem.

źródło: http://www.mmbydgoszcz.pl/298390/2009/4/11/bardzo-interesujaca-sluza

Obecnie trwają prace mające na celu odkopanie śluzy i zrobienie z niej atrakcji turystycznej. Konstrukcja śluzy zostanie wyeksponowana, ale nie będzie pełnić już swojej pierwotnej funkcji. Z tego co się orientuje to w środku ma być zrobiona fontanna.