Kaplica św. Rocha

Kaplica św. Rocha wraz z nieczynnym cmentarzem katolickim, pierwotnie epidemicznym, stanowi zespół o wyjątkowych walorach historycznych, artystycznych i krajobrazowych. Związana z obecnym w tym miejscu od początku XVIII w. kultem św. Rocha - patrona cierpiących na choroby zakaźnie.

Historia

Pierwszą drewnianą kaplicę na cmentarzu św. Rocha wybudował pod kon. XVIII w. proboszcz zabłudowski ks. Jakub Pilkiewicz. W 1826 r. przywrócono charakter sakralny odnowionej kaplicy. Obecna kaplica wzniesiona została w 1854 r. w miejscu posadowienia pierwszej świątyni. Inskrypcja na tablicy fundacyjnej głosi: BOŻE Z TWYCH DARÓW TOBIE PRZYNOSZĘ OFIARĘ/ PRZEZ NIEPOJĘTĄ LITOŚĆ DARUJ GRZESZNYM KARĘ./ KAPLICĘ S. ROCHA, NA INTENCJĘ POGRZEBIONYCH TU OSÓB/ RESTAUROWAŁ Z GRUNTU I SMENTARZ MUREM OPASAŁ W 1850 R./ KAZIMIERZ OSTASZEWSKI/ MAJOR OD HUZARÓW WOJSK ROSSYJSKICH I KAWALER. Wewnątrz zachował się ołtarz z obrazem św. Rocha. W 1918 r. kaplicę wyremontowano i w tylną ścianę wmurowano tablicę z wyrytymi nazwiskami mieszkańców parafii zabłudowskiej, którzy oddali życie w czasie I wojny. W okresie międzywojennym organizowano imprezy, loterie i składki, z których dochód przeznaczano na remont kaplicy. Prace przeprowadzono w 1932 r., obejmowały tynkowanie wnętrza, naprawę tynków zew., malowanie. W kaplicy można było odprawiać mszę św. w święto patrona. Z inicjatywy proboszcza ks. Józefa Krysiewicza na przełomie lat 80. i 90. XX w. odbył się kolejny remont, który obejmował wymianę pokrycia dachu, naprawę więźby dachowej i tynków. W 1995 r. kaplica została ponownie wyświęcona.

Opis

Kaplica położona w centrum nieczynnego cmentarza rzymskokatolickiego zlokalizowanego w zach. części miasta. Cmentarz ogrodzony murem kamiennym, z bramą wejściową umieszczoną na osi fasady kaplicy we wsch. murze ogrodzenia. Kaplica eklektyczna, fasadą skierowana na wschód.

Wzniesiona na rzucie wydłużonego ośmioboku z kwadratową w planie kruchtą od południa. Bryła jednokondygnacyjna, na wysokim dwustopniowym cokole, przykryta wielospadowym dachem zwieńczonym ośmioboczną sygnaturką z krzyżem na kuli. W połaciach dachu - sterczyny w formie obelisku. Murowana z cegły, tynkowana. Elewacje rozczłonkowane pilastrami na których oparto belkowanie i profilowany, gierowany gzyms obiegający kaplicę; w ścianach bocznych i frontowej - dekoracja płycinowa. Cztery ścianki narożne zwieńczone trójkątnymi, ogzymsowanymi szczytami z okulusem. W elewacjach bocznych i ukośnych umieszczone po trzy ostrołukowo zamknięte okna. Elewacja frontowa wywyższona, zwieńczona wielobocznie zamkniętym szczytem z oknem w polu. Poniżej ostrołukowa płycina z mosiężną plakietą i obrazem z przedstawieniem Ducha Świętego. Otwór wejściowy prostokątny, wypełniony dwuskrzydłowymi drzwiami. Z lewej strony tablica fundacyjna; na tylnej ścianie tablica memoratywna. Wnętrze jednoprzestrzenne z kruchtą od pd., nad którą znajduje się empora z prowadzącymi do niej schodami.Wewnątrz ołtarz z poł. XIX w. z obrazem św. Rocha i Matki Bożej.

Kaplica dostępna dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Joanna Kotyńska-Stetkiewicz, OT NID w Białymstoku, 29-11-2015 r.