Kościół św. Jadwigi Śląskiej

Historia parafii

Parafię w Kobylej Górze erygowano w 1403 r. Niestety akt erekcyjny spłonął podczas pożaru kościoła w XVI wieku, kolejny został wystawiony w 1677 r. W przekazach archiwalnych z 1566 roku znajdujemy informację o istniejącej tu szkole, której rektorem był niejaki Andrzej. Od zarania swego istnienia, pod względem administracji kościelnej, obszar ten należał do diecezji wrocławskiej. Stan taki, pomimo zmian granic państwowych, istniał aż do 1821 r., kiedy to dekanat ostrzeszowski na mocy bulli papieża Piusa VII włączony został do archidiecezji poznańskiej. Do XVII w., wtedy utworzono dekanat ostrzeszowski, przynależała do dekanatu sycowskiego zaś od siedemnastego stulecia nieprzerwanie do dekanatu ostrzeszowskiego. W 1992, kiedy decyzją Ojca Świętego Jana Pawła II powstała diecezja kaliska parafia weszła w jej skład.

Od zarania istnienia parafii jej główną patronką jest święta Jadwiga Śląska, ku czci której obchodzony jest odpust 16 października, potwierdza to bulla papieża Benedykta XIV z 1751 r. Poza tym obchodzono dawniej też odpusty ku czci świętych Benona i Tekli oraz w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Na mocy bulli papieża Piusa VI z 1778 w parafii obchodzi się jako główny odpust Przemienienia Pańskiego. Do II wojny światowej na odpust ten przybywali pielgrzymi z parafii Cieszyn koło Międzyborza. Nie wiadomo, od kiedy parafianie cieszyńscy pielgrzymowali do Kobylej Góry, ale według podań pielgrzymka ta zrodziła się, kiedy w Cieszynie panowała epidemia zaraźliwej choroby, która ustąpiła po tym, jak mieszkańcy udali się na odpust Przemienienia Pańskiego, aby prosić Chrystusa o odwrócenie zarazy. Prośba udręczonych ludzi została wysłuchana i od tej pory co roku cieszynianie pielgrzymowali do Kobylej Góry na sierpniowy odpust. Niestety po II wojnie światowej ten zwyczaj zaniknął.

Niestety nie wiemy kiedy w Kobylej Górze wzniesiony został pierwszy kościół. Z pewnością powstał w XIV w. chociaż mógł istnieć w wieku XIII po kanonizacji świętej Jadwigi Śląskiej, która od początku była główną patronką parafii. Jak już wspomniano parafię erygowano na początku XV wieku. Przez stulecia świątynie tutejsze wznoszono z drewna, które było podstawowym materiałem budulcowym, z tego też powodu padały one, wraz z całym miasteczkiem, pastwą płomieni. Pierwszy kościół spłonął w XVI w., kolejny w końcu XVIII. Dlatego w 1806 r. ówczesny patron tutejszego kościoła Ignacy Cielecki rozpoczął budowę kościoła murowanego. Świątynię wzniesiono w nowym miejscu na północno-wschodnim narożniku rynku, poprzednie stały w miejscu, gdzie obecnie usytuowany jest budynek gimnazjum. Budowę ukończono w 1807 r. Zaraz po zakończeniu robót budowlanych kościół poświęcono i niezwłocznie rozpoczęto w nim posługę religijną. Od tej pory nieprzerwanie służy ona wiernym.

Architektura kościoła parafialnego i otoczenia

Kościół wzniesiony został w dominującym wówczas na ziemiach polskich stylu klasycystycznym. Styl ten popularny był w całej Europie i Ameryce Północnej od lat sześćdziesiątych XVIII w. do lat trzydziestych XIX w. Był on efektem z jednej strony znużenia formami barokowymi w architekturze z drugiej zaś zafascynowania architekturą antyczną, która stała się popularna po odkryciach archeologicznych w Pompejach i Herkulanum. Do tej fascynacji przyczyniły się również odkrycia greckich świątyń w Paestum i Regeście. Budowle wznoszone w tym stylu charakteryzują się prostotą, przejrzystością i brakiem ekstrawagancji w kompozycji, przez to architektura ta nabrała cech elegancji i monumentalności. Cechą charakterystyczną jest stosowanie kolumnad przed frontonami budynków. Taki też jest kościół w Kobylej Górze. Zaprojektował go architekt Jan Nepomucen Baranowski. Jest to budynek jednonawowy zakończony półokrągłym prezbiterium wzniesiony na planie prostokąta o wymiarach 30 m długości i 13 m szerokości z dobudowanymi później po bokach tak zwanymi kruchtami. Budynek pokryty jest dwuspadowym dachem, nad którym góruje niewielka barokowa wieżyczka z sygnaturką. Portal wejściowy ozdobiony jest pilastrami imitującymi kolumny oraz trójkątnym tak zwanym przyczółkiem.

W wystroju świątyni nie znajdziemy zbyt wielu dekoracji rzeźbiarskich, w ogóle forma wystroju jest nieco surowa i pełna światła, co w połączeniu z pilastrami wokół prezbiterium i wzdłuż ścian nawiązuje do budowli antycznych. Harmonizuje z tym wyposażenie wnętrza świątyni. Zarówno ołtarz główny jak i ołtarze boczne i chór, ozdobiony wyobrażeniami instrumentów muzycznych, przez białą barwę i złocenia nawiązują do stylu empir będącego jedną z odmian klasycyzmu w okresie napoleońskim.
Klasycystyczna jest też chrzcielnica oraz ambona. Ołtarz główny, w którym ustawiona jest rzeźba patronki świętej Jadwigi Śląskiej dłuta Alfreda Wiśniewskiego, wzniesiono w 1946 r. Początkowo istniały cztery ołtarze boczne: św. Benona i św. Anny oraz św. Antoniego i Przemienienia Pańskiego. Dwa pierwsze spośród nich pod koniec XIX w. zostały zlikwidowane. Obecnie istnieją tylko dwa: Przemienienia Pańskiego i Matki Bożej Częstochowskiej.
Podczas odnawiania kościoła na początku lat osiemdziesiątych XX w. sufit ozdobiony został czterema pięknymi plafonami. W prezbiterium nad głównym ołtarzem przedstawiona została alegoryczna scena wyboru Papieża Jana Pawła II na Tron Piotrowy, dodać należy, że jest to chyba pierwsza na terenie dekanatu ostrzeszowskiego z prac artystycznych poświęcona Janowi Pawłowi II. Kolejny z nich również nawiązuje do ważnych wydarzeń w życiu Kościoła polskiego, zwłaszcza dekanatu ostrzeszowskiego, na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, przedstawia on bowiem postać kanonizowanego wówczas świętego Maksymiliana Marię Kolbego, który w czasie ostatniej wojny więziony był też w Ostrzeszowie. Dwa następne przedstawiają postacie Chrystusa oraz Maryi Panny. Na ścianach nawy, między pilastrami, widnieją przedstawienia czterech ewangelistów.
W kościele znajduje się niewiele zabytków pochodzących z poprzedniej świątyni. Prawdopodobnie większość pochłonęły płomienie. Z ocalałych zachowały się monstrancja z drugiej połowy XVIII wieku, naznaczona rodzinnym herbem rodu Wieniawa, dawnych właścicieli Kobylej Góry, dwa siedemnastowieczne kielichy oraz lawaterz z XIX wieku. Zabytkowy jest też barokowy krzyż procesyjny.

Całości zespołu budynków sakralnych dopełniają dzwonnica, dom przedpogrzebowy, grota oraz plebania i salka katechetyczna. Dzwony kościelne początkowo zainstalowane były w samym kościele na belkach, ale w 1826 r. wybudowano dzwonnicę z drewna i w niej zawisły dwa dzwony. W okresie II wojny światowej dzwony te zarekwirowane zostały przez okupantów niemieckich i wywiezione. W związku z tym po zakończeniu wojny parafia musiała dokonać zakupu nowych dzwonów, które zawisły na drewnianej dzwonnicy. Dzwonnica murowana architektonicznie komponująca się z byłą świątyni wybudowana została w 1984 r. Trzecim elementem architektonicznym skomponowanym z bryłą kościoła jest poświęcona w 2006 r. przez biskupa kaliskiego Stanisława Napierałę kaplica przedpogrzebowa. W 1947 r. na placu kościelnym wzniesiona została z polnych kamieni grota, w której umieszczona została figura Najświętszej Maryi Panny. Umieszczona została tam tablica następującej treści: "W dniu 7 lipca 1946 r. Parafia Kobyla góra ofiarowała się Matce Najświętszej i Jej Sercu Niepokalanemu. Na pamiątkę ofiarował Komitet Parafialny". W bezpośrednim sąsiedztwie kościoła znajduje się budynek probostwa z 1880 oraz zabudowania gospodarcze, w których na początku lat osiemdziesiątych XX w. urządzono salki katechetyczne.