Kościół Matki Bożej Bolesnej

Pokartuski kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej.
Do Gidel kartuzi zostali sprowadzeni przez Zuzannę Oleską w 1641 r. z kartuzji kaszubskiej. Wieść niesie, że sprowadziła ona zakonników, aby zrobić na złość dominikanom, z którymi była w konflikcie. Przybyli zakonnicy osiedlili się w południowo-wschodniej części Gidel, za rzeką Wiercicą. Wznieśli oni z czasem barokowy kościół dedykowany Matce Bożej Bolesnej.Wedle przepisów św. Brunona zakonnicy żyli w eremach, czyli niewielkich domach z ogródkiem, które były dla nich schronieniem i osobistą pustynią. Obok nich znajdował się wirydarz, czyli miejsce spotkań zakonników oraz obiekty gospodarcze. Te wszystkie zabudowania wraz z kościołem były otoczone olbrzymim dziedzińcem na kształt podkowy. Całość zaś eremu wraz z ogródkami obwiedziona była murem. Do wnętrza nadal wiedzie barokowa brama.
Każdy z zakonników w swoim eremie wiódł pustelnicze życie, sprawując liturgię, medytując. Poza tym oddawali się oni pracy fizycznej i intelektualnej. W eremie spożywali także swoje jarskie posiłki. Wychodzili ze swoich eremów wówczas, gdy udawali się na wspólne msze, na wspólne posiłki do refektarza, aby pracować na roli lub aby wspólnie wznosić obiekty klasztorne. Ostatnim wyjściem dla każdego kartuza było przeniesienie jego zwłok do kościoła, gdzie po uroczystości spoczywały one na samej desce w niszy grobowej klasztornej krypty grzebalnej.Pobożne i surowe życie kartuzi wiedli w gidelskim klasztorze do 1819 r., kiedy to ukazem cara zostały skasowane eremy zakonu św. Brunona w Królestwie Kongresowym.
Po opuszczeniu zakonu przez zakonników zaczął on podupadać. Miejscowi wierni postarali się u carskiego rządu, aby przenieść z kościoła św. Marii Magdaleny siedzibę parafii do Kartuz. Wówczas to kościół został odnowiony i zaczęto odprawiać tu msze święte. Od tego czasu po dziś dzień ma tu swoją siedzibę parafia.