Losy koszalińskiej inicjatywy upamiętnienia generała mogłyby posłużyć
za filmowy scenariusz. W maju 1991 r. przy ul Dworcowej, w 47. rocznicę
bitwy pod Monte Cassino, odbyła się uroczystość odsłonięcia popiersia dowódcy II Korpusu, umieszczonego na miejscu popiersia... gen. Karola Świerczewskiego z okresu PRL. Zamiany dokonano bez zgody Rady Miejskiej.
Po pewnym czasie „nieznani sprawcy”, a prawdopodobnie „zbieracze metali kolorowych”, ukradli popiersie generała, które było wykonane z... patynowanego gipsu.
Nową lokalizacją upamiętnienia generała stał się deptak niedaleko
gmachu dawnego Urzędu Wojewódzkiego, gdzie pomnik został odsłonięty
11 VI 1994 r. Wykonany jest z piaskowca, z wkomponowanym popiersiem
z brązu gen. W. Andersa. Marmurowy
głaz zwieńczający pomnik z miniaturką klasztoru ma przypominać szczyt Monte Cassino. Z przodu pomnika
znajduje się inskrypcja: „Generał Władysław Anders”, na prawej stronie we
wnęce - kapliczka z wykonanym w metalu wizerunkiem Matki Boskiej, która szła z żołnierzami II Korpusu, i wyryty napis: „W 50-tą rocznicę Bitwy
o Monte Cassino 1944-1994”.
Na pomniku zamieszczono znaki jednostek wchodzących w skład
II Korpusu Polskiego: 5. Kresowej Dywizji Piechoty (żubr), 2. Warszawskiej
Dywizji Pancernej (warszawska „Syrenka”) i 3. Dywizji Strzelców Karpackich (choinka). Na monumencie zamieszczono również herb bpa polowego Józefa Gawliny, który brał udział w bitwie o Monte Cassino.
11 VI 1994 r. akt erekcyjny oraz kamień pochodzący ze Wzgórza Monte Cassino wmurowali: Ryszard Piszczecki – prezes koszalińskiego okręgu
Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Bogdan Krawczyk – Prezydent Koszalina. Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: uczestnicy ataku
na Monte Cassino – Władysław Banaś i Bronisław Kowalski, Tomasz Slepski
– podchorąży Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Obrony Przeciwlotniczej
i harcerka Ewelina Saczyńska.
Autorem pomnika jest Zygmunt Wujek. Pomnik W. Andersa w Koszalinie jest pierwszym pomnikiem wystawionym generałowi w Polsce po 1989 r.
Inicjatorami budowy upamiętnienia byli kombatanci. Źródło:
więcej
