Park Strzelecki

Park Strzelecki – park miejski w Krakowie, znajdujący się w Dzielnicy II Grzegórzki pomiędzy ulicami Lubicz (na południu), Bosacką (na zachodzie), Topolową (na północy) i Zygmunta Augusta (na wschodzie). Powierzchnia  1,41 ha.

Park położony jest na płaskim terenie, z niewielkim uskokiem znajdującym się wzdłuż północnego skraju. Usytuowany jest w bliskim sąsiedztwie kolejowego dworca głównego i dworca autobusowego. Park otacza niemal ze wszystkich stron zwarta zabudowa – wyjątkiem jest krótki fragment wzdłuż ulicy Zygmunta Augusta, gdzie znajduje się Pałac Mańkowskich z ogrodem.

Na terenie parku usytuowany jest Celestat (z niem. Zielstätte) – miejsce ćwiczeń członków krakowskiego bractwa kurkowego. Pierwotnie  mieścił się w okolicach Bramy Mikołajskiej, później przy pałacu w Łobzowie. Działalność bractwa kurkowego była zawieszona od 1794 r. do lat 30. XIX w., kiedy to zakupiono przy ulicy Lubicz dwór z ogrodem, obecnym Parkiem Strzeleckim. Na terenie tym wzniesiono pałacyk, który dziś nazywany jest Celestatem. Obecnie jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i mieści stałą ekspozycję "Z dziejów Krakowskiego Bractwa Kurkowego".

W parku znajdują się pomniki:

• Króla Zygmunta Augusta – odsłonięty 10 czerwca 1883 roku, ufundowany przez byłego króla kurkowego Adolfa Opida, brata przyrodniego aktorki Heleny Modrzejewskiej. Posąg został zaprojektowany przez Walerego Gadomskiego i odkuty w kamieniu pińczowskim przez Michała Korpala. Wyobraża króla w pozycji stojącej, ubranego w XVI-wieczny strój, w jednej ręce trzymającego zwój, zaś drugą ręką wspartego na filarku z herbem Polski. Posąg umieszczono w południowej części parku, na wysokim, wielobocznym cokole. Postać króla została była zwrócona twarzą do przybywającej do ogrodu publiczności. Ustalono wówczas, iż w tym położeniu postać króla wzbudza większy szacunek i wspomnienie historii u odwiedzających ogród oraz wita wzrokiem wszystkich przybywających.
• Króla Jana III Sobieskiego – odsłonięty 13 września 1883 roku. Pomnik, podobnie jak posąg wyobrażający Zygmunta Augusta został zaprojektowany przez Walerego Gadomskiego i po zaaprobowaniu przez Towarzystwo projektu wykonany z kamienia pińczowskiego przez Michała Korpala. Pomysł ustawienia w Ogrodzie Strzeleckim pomnika Jana III Sobieskiego powstał podczas uroczystości odsłonięcia pomnika króla Zygmunta Augusta, połączonych z tradycyjną uroczystością intronizacji kolejnego króla kurkowego. Wówczas także udało się zebrać pierwsze fundusze na wystawienie nowego pomnika. Koncepcja zakładała ukończenie pomnika w terminie do końca roku 1883, tak aby zdążyć przed zbliżającymi się obchodami 200. rocznicy Odsieczy Wiedeńskiej. Posąg wyobraża zwycięskiego króla, w stroju polskim, wspartego na karabeli, z nałożoną półzbroją i trzymającego w prawej dłoni buławę. Postać króla została umieszczona na wysokim, profilowanym cokole, u podnóża którego, na wawrzynach, spoczywa odkuty, kamienny kartusz z herbem Sobieskich – Janina. Początkowo pomnik Jana III Sobieskiego ustawiony był na peryferiach Ogrodu Strzeleckiego, za pałacykiem przed oranżerią. W obecne miejsce w sąsiedztwie pomnika Zygmunta Augusta przeniesiony został na początku XX wieku, kiedy na skutek parcelacji powierzchnia ogrodu uległa zmniejszeniu. Prawdopodobnie wówczas uszkodzono miedzianą buławę, którą król trzymał w prawej dłoni. Z czasem zaginęła ona całkowicie, jednak na początku lat 30. XX wieku, być może z myślą o zbliżającej się rocznicy Odsieczy Wiedeńskiej, Bractwo Kurkowe zdecydowało się odtworzyć ten detal pomnika. W miejsce buławy miedzianej wmontowano kamienną. Z czasem nawet ukształtowała się tradycja, zgodnie z którą każdy król kurkowy w dniu swojej intronizacji pozuje wraz z pozostałymi braćmi do zdjęcia przed tym właśnie pomnikiem.
• Marcina Oracewicza – wykonany w 1890 roku przez Michała Korpala. Popiersie znajduje się przed budynkiem Celestatu