Synagoga owa mieściła się na działce przy ul. Wólczańskiej 6, powstałej w wyniku podziału nieruchomości zakupionej w 1899 r. przez grupę żydowskich kupców – „litwaków” od Pawła (syna Ottona Juliusza) Szulca za 10.000 rubli w celu, jak można się domyślać, budowy własnego domu modlitwy. Nabywcami byli: Lejzer Magazanik, s. Chaima; Mojżesz Kaczanowski, s. Gerszona; Dawid Hersz Hirszgał, s. Ilji; Mordka Juda Lerner, s. Szlamy; Lejb Padwa, s. Mojżesza; ; „poczesny obywatel dziedziczny” Józef Lejb Sznejer vel Sznejerzon, s. Berka; Mordechaj Helman, s. Hersza; Lejb Gurland, s. Tobiasza; Ber Etkind, s. Jankiela; Szaja Rajchsztajn , s. Dawida; Mojżesz Helman s. Mordechaja (późniejszy poseł i radny miejski); Aron Abraham Magazanik, s. Berka .
Działka stanowiła zachodnią część parcelowanej przez P. Szulca nieruchomości noszącej nr hipoteczny 275E i miała wówczas ok. 610 m2 powierzchni. W czerwcu 1903 r. L. Magazanik , L. Padwa i Tenszel Basz spłacili pozostałych właścicieli, a 4/17 maja 1904 r. dwaj ostatni rozliczyli się z L. Magazanikiem . W ten sposób w 1905 r., w momencie rozpoczęcia działalności synagogi, właścicielami posesji byli L. Padwa i T. Basz , główni działacze nieformalnej organizacji, sprawującej kontrolę nad synagogą, później określanej mianem stowarzyszenia „Ezras Izrael”. Oni też zostali „starszymi” synagogi „pod względem administracyjno-gospodarczym”, zaś Dozór Bóżniczy uznał ją, co prawda w zaświadczeniu dla celów podatkowych, za „synagogę społeczną”. Do synagogi, zwanej „wołyńską”, uczęszczało w 1911 r. oficjalnie 60 osób[9] (prawdziwa liczba wiernych była zapewne wyższa).
Z aktu notarialnego, sporządzonego w 1937 r.[10], wynika, że L. Padwa nieformalnie sprzedał swoją połowę nieruchomości stowarzyszeniu, które faktycznie było jej właścicielem, „a tylko za życia nie dopełnił formalności przepisania tytułu własności na imię powołanego zrzeszenia”, „płacąc podatki i inne wydatki”. Wyglądało to prawdopodobnie w ten sposób, iż ze względu na fakt, że „Ezras Izrael” do 1927 r. nie posiadało – z punktu widzenia prawa cywilnego – zdolności do czynności prawnych, a więc również do nabycia nieruchomości, jako właściciele w sprawach urzędowych występowali L. Padwa i T. Basz.
Budynek synagogi powstawał w latach 1899-1904. Synagogę zbudowała według, niezachowanego zresztą, projektu Gustawa Landau-Gutentegera , zatwierdzonego przez Rząd Gubernialny Piotrkowski 21 września 1899 r., znana łódzka żydowska firma budowlana „Olszer i Szczeciński”. Kierownikiem budowy został Dawid Lande . Łączny koszt obiektu wyniósł 70.000 rubli.[11] Jeszcze niewykończony całkowicie obiekt został otwarty po raz pierwszy w okresie świąt jesiennych 1904 r.
Za
więcej  |
