Ulica Chłodna

Ulica Chłodna to lokalna ulica, która kiedyś miała długość ok. 1,4 km, a obecnie fizycznie istnieje w formie szczątkowej w postaci dwóch osobnych odcinków. Pierwszy z nich to droga gruntowa częściowo przejezdna biegnąca na tyłach posesji położonych przy ulicy Wojska Polskiego pomiędzy ulicami Franciszkańską i Źródłową. Odcinek ten nie ma bezpośredniego połączenia z żadną z wymienionych ulic, a dojazd do niego możliwy jest tylko przez niezabudowaną posesję przy Wojska Polskiego 45. Drugi długi na ok. 170 m odcinek to urządzona ulica, o nieco zmodyfikowanym przebiegu w stosunku do dawnego, łącząca ulicę Źródłową z ulicą Oblęgorską.

Pierwotnie była to polna droga istniejąca już w XVI w., która odchodziła od dawnej drogi ze starej Łodzi do Brzezin w okolicy dzisiejszego skrzyżowania ulicy Wojska Polskiego z ulicą Młynarską, i prowadziła wzdłuż dawnej granicy pomiędzy gruntami miasta Łodzi a polami wsi Bałuty i Doły. Z grubsza przebieg tej granicy można opisać linią łamaną łącząc ze sobą rejon skrzyżowania ulicy Franciszkańskiej z ulicą Wojska Polskiego, dawny początek ulicy Źródłowej oraz zakończenia ulic Widok, Oblęgorskiej, Brzeskiej i Czeremoskiej. W pobliżu obecnej ulicy Pankiewicza droga przekraczała granicę wsi Doły, a jej przedłużeniem była stara droga, której pozostałością dziś jest ulica Smutna i Stokowska.

Po wytyczeniu w połowie XIX w. nowej szosy do Brzezin, czyli obecnej ulicy Wojska Polskiego, droga zaczynała się przy ulicy Franciszkańskiej. Już przed I wojną światową droga w obrębie Bałut miała nazwę Chłodna. W 1915 r. Bałuty przyłączono do Łodzi, ale dopiero w 1920 r. nazwa ta została zatwierdzona po zmianie nazwy istniejącej już w Łodzi od 1913 r. ulicy Chłodnej na Kozinach. W okresie międzywojennym na odcinku do ulicy Oblęgorskiej tylko po północnej bałuckiej stronie wyrosła zabudowa na posesjach przypisanych do ulicy Brzezińskiej (Wojska Polskiego) i ulic poprzecznych, a tylko w rejonie ulicy Źródłowej z adresami przy Chłodnej. Pomiędzy ulicą Marysińską i Oblęgorską jezdnia ulicy została utwardzona ze względu na połączenie z ulicą Źródłową umożliwiającą dojazd do ulicy Pomorskiej. Na dalszym odcinku ulica miała nadal charakter polnej drogi bez zabudowy i kończyła sie przy ulicy Mariańskiej (rejon obecnej alei Palki). W czasie okupacji hitlerowskiej zachodni fragment do ulicy Oblęgorskiej znalazł się w granicach Litzmannstadt Ghetto.

Na początku lat 50. w związku z planowaną budową osiedla mieszkaniowego im. Włady Bytomskiej wyburzono większość zabudowy południowej strony ulicy Wojska Polskiego, a z czasem przy ulicy Franciszkańskiej urządzono zieleniec likwidując połączenie ulicy Chłodnej z tą ulicą. Zniknął też początkowy odcinek ulicy Marysińskiej. W tym samym czasie powstało przebicie do ulicy Źródłowej na przedłużeniu ulicy Widok, a fragment starej drogi między tą ulicą i ulicą Źródłową został zabudowany. Wschodnia część ulicy za mostem na rzece Łódce stała się główną aleją ogrodów działkowych ciągnących się aż do ulicy Spornej. Końcowy fragment zaś zniknął wraz z ulicą Mariańską po wybudowaniu ulicy Strykowskiej w rejonie cmentarzy na Dołach.

Stan obecny ustalił się po wybudowaniu Dworca Północnego PKS i połączeniu ulicy Źródłowej z ulicą Wojska Polskiego oraz po powstaniu stacji elektroenergetycznej, przez co odcinek między ulicami Widok i Oblęgorską została nieco skorygowany. W XXI w. większość ogrodów działkowych po południowej stronie początkowego odcinka ulicy została opuszczona i nieużytkowane połączenie tego fragmentu ulicy z drogą dojazdową do dworca od ulicy Źródłowej zamieniło się w ciąg pieszy.

2022