Ulica Wróblewskiego Walerego

Ulica Wróblewskiego to ulica o długości ok. 2,85 km wybiegająca z południowo-zachodniej części Śródmieścia w kierunku zachodnim. Ulica zaczyna się przy ul. Wólczańskiej a kończy przy al. Bandurskiego. Po drodze przecina kilka ważnych ulic jak al. Politechniki, al. Jana Pawła II, ul. Maratońska i ul. Bratysławska. Zaliczana jest do tzw. ulic zbiorczych. Od Wólczańskiej do Maratońskiej prowadzi głównie ruch tranzytowy pomiędzy południową częścią Śródmieścia a osiedlami Retkinii i Karolewa. W końcowym odcinku zbiera ruch lokalny z obszaru Karolewa.

W swoim przebiegu ulica składa się z trzech odcinków o różnej proweniencji historycznej. Przebieg najkrótszego z tych odcinków środkowego „łącznika” związany jest z przebiegiem ustalonej jeszcze w średniowieczu granicy pomiędzy gruntami miasta Łodzi i dawnej wsi Wólka a gruntami wsi Retkinia i wsi Rokicie. Granica w tym rejonie biegła lekkim łukiem z południowego wschodu od punktu w pobliżu skrzyżowania obecnej ul. Skrzywana z al. Politechniki docierając do ul. Wróblewskiego na skrzyżowaniu z ul. Piasta i dalej wzdłuż początkowego odcinka ul. Towarowej, poprzez skrzyżowanie ul. Łaskiej i al. Jana Pawła II, w kierunku północno-zachodnim do ul. Objazdowej. Granica ta w 1840 r. stała się granicą miasta. Po powstaniu kolonii Karolew wcześniej wytyczony odcinek początkowy ul. Wróblewskiego, wtedy noszący nazwę Kątna kończący się na tej granicy, został wzdłuż niej przedłużony na północny zachód do miejsca, gdzie rozpoczynała się główna droga osady (obecna ul. Wileńska), co umożliwiło dojazd z Karolewa do południowej części Łodzi.

Początkowy odcinek ulicy został wytyczony do 1828 r. zgodnie z planem nowej osady fabrycznej Łódka, która zajęła między innymi większość gruntów dawnej wsi Wólka. Po zachodniej stronie ul. Wólczańskiej do linii obecnej wschodniej jezdni al. Politechniki rozplanowano działki dla prządków lnu. Przy końcu Wólczańskiej po południowej stronie poprzecznej do tej ulicy długiej na 390 m drogi zaplanowano ostatnich dziewięć działek. Drodze tej nadano później nazwę Kątna (nazwa zatwierdzona w 1863 r.). Na zachód od Łódki na pozostałych gruntach dawnej Wólki powstała osada rolnicza Kąty. Zabudowa tej osady skupiona była wzdłuż drogi będącej w prostej linii przedłużeniem ul. Kątnej. W 1840 r. obszar Kątów włączony został do Łodzi. Tym sposobem ulica ta wydłużyła się do nowej granicy miasta i miała teraz ponad 950 m.

W latach 50. XIX w. właściciel Retkinii i Brusa Mateusz Lubowidzki założył w północnej części Retkinii na częściowo zalesionych gruntach nową kolonie rolniczą i nazwał ją od imienia syna Karolew. Południową granicę od strony Starego Rokicia wyznaczono równolegle do głównej drogi wsi wzdłuż prostej linii, której początek wypadał przy granicy Łodzi w miejscu obecnego skrzyżowania ul. Wróblewskiego z ul. Proletariacką, a koniec przy posesji Wróblewskiego 120. Dalej granica zbaczała łagodnym łukiem na południe do punktu położonego na obecnej ul. Króla ok. 40 m od zachodniej jezdni al. Bandurskiego leżącego już na granicy z Retkinią. Wzdłuż ww. linii granicznej poprowadzono drogę dojazdową do wytyczonych prostopadle pól nowej wsi. Droga ta w przyszłości stała się trzecim odcinkiem składowym ul. Wróblewskiego.

Pierwszą fabryką przy obecnej ulicy Wróblewskiego była przędzalnia bawełny Dawida Landego wzniesiona w 1846 r. na terenie pod nr 3/5. Jednak dopiero w ostatnim dwudziestoleciu XIX w. ówczesna ul. Kątna stała się ulicą o charakterze fabrycznym. Po 1878 r. pod nr 19/23 powstała fabryka Allarta i Rousseau produkująca wełnianą przędzę czesankową , a przy niej osiedle domów familijnych. Pod nr 15 po 1893 r. wzniesiona została przędzalnia bawełny i tkalnia Karola Hoffrichtera. Ok. 1900 r. między innymi pod nr 6/8 Salomon Danziger uruchomił przędzalnię bawełny, a pod nr 10 Henryk Fuks przędzalnię wełny. Również w tym samym czasie powstał zakład jedwabniczy Fryderyka Klinge i Roberta Schultza pod nr 20/22 (na tyłach późniejszej Foniki). Na terenie poza miastem pod obecnym nr 39/41 swoją fabrykę włókienniczą Karolewską Manufakture zbudowali w 1895 r. Karol Kroening i Karol Eisert. Do wybuchu I wojny światowej na odcinku do ul. Towarowej zabudowę fabryczną uzupełniły domy dla robotników i kamienice czynszowe w okolicy ul. Różanej i Braterskiej.

W 1901 r. ulicę przecięły tory Kolei Warszawsko-Kaliskiej. W tym samym czasie od południa doprowadzono linię kolei obwodowej i urządzono stację Karolew. W 1907 r. tereny wsi Karolew włączono w obszar Łodzi i dalszy odcinek obecnej ulicy Wróblewskiego uzyskał nazwę Nowo-Kątna. Ten fragment do I wojny światowej pozostał prawie nie zabudowany.

W okresie międzywojennym zabudowa ulicy zmieniła się w niewielkim stopniu. Jedynie przybyło domów po południowej stronie na końcowym odcinku od toru kolejowego do rzeczki Karolewki. W latach 1928-1935 na terenie przytykającym do ulicy wybudowane zostało pod egidą biskupa Tymienieckiego osiedle Towarzystwa Budowy Domków Robotniczych. W 1928 r. uruchomiono linię tramwajową, której krańcówka mijankowa znajdowała się przy skrzyżowaniu z ul. Proletariacką. W 1932 r. cała ulica zyskała nazwę Kątna.

Okres po drugiej wojnie światowej przyniósł dalsze zmiany w zabudowie ulicy, której w 1951 r. nadano imię Walerego Wróblewskiego. W 1945 pod nr 16/18 uruchomiono produkcję telefonów a później radioodbiorników. Z biegiem czasu rozbudowano zakład znany od 1960 r. jako Łódzkie Zakłady Radiowe „Fonica”. W 1955 r. rozpoczęto budowę Elektrociepłowni nr 2. Po przeciwnej stronie ulicy w tym samym czasie zaczęły powstawać budynki akademików Politechniki Łódzkiej. W 1958 r. krańcówkę tramwajową zmodernizowano dodając trójkąt do zawracania. Na końcowym odcinku ulicy skupiła się nowa zabudowa mieszkaniowa. Najpierw po roku 1960 powstało osiedle bloków po północnej stronie pomiędzy ul. Maratońską i Bratysławską. W drugiej połowie lat 60. wzniesiono budynki po zachodniej stronie Bratysławskiej. W 1983 r. zlikwidowano ruch tramwajowy na odcinku od al. Politechniki do krańcówki. W latach 70. w ramach ogólnego planu zagospodarowania miasta powstał projekt budowy arterii komunikacyjnej w ciągu ulic Milionowej – Wróblewskiego – Elektronowej – Pienistej, która z pewnymi modyfikacjami nadal figuruje w planach perspektywicznych. Po zakończeniu budowy al. Bandurskiego ul. Wróblewskiego uległa skróceniu – odcinek po zachodniej stronie alei włączony został do ul. Króla.

Po 1990 r. rozpoczął się okres stopniowego upadku i likwidacji zakładów przemysłowych w tym rejonie. W 1998 r. sprzedano teren Karolewskiej Manufaktury (z czasem część budynków rozebrano). W 2002 r. zamknięto zakłady „Fonica”. W tym samym czasie rozebrano zabudowania oddziału „C” ZPB „Eskimo” pod nr 6/8 (dotąd nie powstał ani jeden z planowanych tu budynków mieszkalnych). W 2007 r. zlikwidowano Przędzalnię Czesankową „Polmerino” (dawna fabryka Allarta) i na sprzedanym terenie jeszcze w 2007 r. nastąpiła rozbiórki zabudowań w ramach przygotowań do budowy dużego kompleksu mieszkalnego (dotąd powstał tylko jeden budynek). W miejscu największej piekarni łódzkiej „Społem” pod nr 31 wybudowano market budowlany „Castorama”. Z kolei w 2015 r. ma zakończyć pracę Elektrociepłownia nr 2.

Niestety pod względem komunikacyjnym w ciągu ul. Wróblewskiego w czasie ostatnich kilkudziesięciu lat zmieniło się niewiele. Zmodernizowane zostało tylko skrzyżowanie z al. Jana Pawła II, a w 2013 r. usunięto na odcinku pomiędzy Wólczańską i al. Politechniki wydzielone torowisko tramwajowe wyłączone z ruchu jeszcze w 2008 r. Większość terenów położonych wzdłuż tej ulicy czeka na zagospodarowanie od nowa.

2014