Dom Ludowy

Dom Ludowy w Łowiczu – został zbudowany dzięki staraniom ówczesnego starosty łowickiego Zdzisława Maćkowskiego w 1934 r. Mieści się przy ul. Pijarskiej 1.
Powstanie
Uroczystość położenia kamienia węgielnego pod budowę Domu Ludowego w Łowiczu - 28 marca 1934 r. (fot. z: Jędrzejczyk Dobiesław, Co zawdzięczamy staroście Maćkowskiemu, [w:] Łowiczanin. Kwartalnik historyczny, nr 2/2010, s. 1, 4).
Powstanie Domu Ludowego w Łowiczu było inicjatywą Zdzisława Maćkowskiego. Duży wkład w budowę domu włożyli członkowie Towarzystwa Dom Ludowy w Łowiczu, którzy w marcu 1934 r. opublikowali specjalną broszurę popularyzującą tą ideę. Broszura podkreślała m.in. potrzebę wspólnego miejsca dla „uspołecznionych obywateli, które złączy ich w solidnym wysiłku dla dobra społeczeństwa”. Zarząd Towarzystwa, w składzie: Włodzimierz Kuphal, Jan Czarnowski, Stefan Witkowski, Feliks Niedzielski i Tomasz Kazimierowcz przedstawił plan zagospodarowania pomieszczeń i sfinansowania budowy gmachu. Następnie powołano Komitet Budowy składający się z 18 osób z Kuphalem na czele. Komitet zakupił działkę od miasta o powierzchni 907 m2 przy ul. Biskupa Bandurskiego (dziś Pijarska).
Kamień węgielny pod budowę został wmurowany 28 marca 1934 r., a na początku lipca wprowadziło się już 6 pierwszych instytucji i organizacji społecznych. Oficjalne otwarcie budynku Domu Ludowego odbyło się 11 listopada 1934 r.
Koszt budowy oscylował pomiędzy 145 a 160 tys. złotych.
Działalność
Dom Ludowy w Łowiczu szybko stał się centrum aktywizacji społecznej, gospodarczej i kulturalnej wsi łowickiej. Przed wojną w sali widowiskowej występowały zespoły artystyczne, m.in. z Bochenia i Zduńskiej Dąbrowy. Organizowano tam również wystawy rolnicze, ogrodnicze i oświatowe. Tam też, w małej lub wielkiej sali, odbywały się różne zebrania i wiece Stronnictwa Ludowego. Na wielkiej sali zostało uruchomione kino, które było czynne trzy razy w tygodniu. W oparciu o własne dochody została też założona biblioteka, która w 1939 r. liczyła blisko 2500 tomów. Komplety książek dostarczano do 62 punktów czytelniczych, które obsługiwały organizacje wiejskie.
Okres wojny
We wrześniu 1939 r. w budynek uderzyło 7 pocisków, które uszkodziły dach nad sceną i salą kinową. Wojsko niemieckie zajęło cały gmach, zniszczyło meble, część książek i akt należących do działających tam instytucji. W listopadzie 1939 r. okupant niemiecki przeznaczył część budynku na starostwo dla Polaków, a w pozostałej części budynku uruchomił kino, prowadzone przez volksdeutscha, któremu przekazano aparaturę do wyświetlania filmów. W 1943 r. Dom Ludowy został skonfiskowany przez władze III Rzeszy. Na mocy postanowienia Sądu z dn. 18.10.1945 r. konfiskata została wykreślona z księgi hipotecznej.
Po wojnie
Po 1945 r. nadzór nad Domem przejął Powiatowy Urząd Informacji i Propagandy z kierownikiem Julianem Gałajem na czele. Swoją działalność po wojnie reaktywowało również Towarzystwo Dom Ludowy, które jednak w ówczesnej sytuacji politycznej nie miało szansy dalszego funkcjonowania.
W 1990 roku nieruchomość została zinwentaryzowana jako mienie komunalne Gminy Miasta Łowicza.
23 grudnia 1994 r. do rejestru stowarzyszeń w Sądzie Wojewódzkim w Skierniewicach zostało wpisane Towarzystwo Dom Ludowy w Łowiczu jako kontynuator działalności TDL powstałego w 1934 r. i które prawnie nigdy nie zostało rozwiązane.
Sprawa o odzyskanie praw własności przez TDL z jednej strony, a Urzędem Miejskim z drugiej, toczyła się przez wiele lat w sądach różnych instancji. 19 czerwca 1995 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok korzystny dla TDL. Od tej pory Towarzystwo jest organem właścicielskim Domu Ludowego.

Źródło: http://lowiczanin.info/wiki/index.php?title=Dom_Ludowy_w_%C5%81owiczu
Autorzy: http://lowiczanin.info/wiki/index.php?title=Dom_Ludowy_w_%C5%81owiczu&action=history