Kościół ewangelicki

M. Orłowicz w napisanym w latach 20-stych przewodniku po Prusach Wschodnich informował:
"Kościół ewangelicki zbudowany w 1734 r., z ciężką czworoboczną wieżą, niedaleko brzegu Jeziora Czos (...). W kościele nowy ołtarz i kazalnica, nad chrzcielnicą krucyfiks z XVIII w. Organy rokokowe. Na wschodniej ścianie tablica pamiątkowa dla Mazurów Bronikowskiego i Radolińskiego, którzy zdobyli odznaczenie w bitwie pod Lidzbarkiem w 1807 r." (epoka wojen napoleońskich). Wiadomo, że najstarszy budynek kościoła powstał w 1409 r. (inne źródła mówią o 1442 r.). Obecny kształt architektoniczny nadany został kościołowi w 1734 r. Ta data ma również swoją konkurentkę. A Rzempołuch pisze na temat kościoła: "Nieduża budowla salowa z 1754 r. (kruchta północna ukończona w 1753 r.) z późniejszą absydą. Wieża zachodnia zdecydowanie starsza, być może XVI-wieczna (wietrznik z datą 1705)".

Tak czy inaczej, powstała w XVIII w. budowla murowana, w miejscu drewnianej, która prawdopodobnie uległa zniszczeniu podczas jednego z wielu pożarów, niszczących kilkakrotnie Mrągowo.

Kościół ewangelicki w Mrągowie jest typowym przykładem budownictwa sakralnego dawnych Prus Wschodnich. Podstawowym jego wyróżnikiem jest ścisła harmonia z otaczającym krajobrazem.

Wracając do dawnego wyglądu wnętrza, dzięki A. Bötticherowi dowiadujemy się, iż niegdyś (do 1945 r.) nad głównym wejściem można było odczytać napis: "Gehet in Gottes Thore frölich ein mit Dancken" („Wejdźcie radośnie w Bramy Boże z wdzięcznością”). Pochodził on prawdopodobnie z 1753 r. Nad oknami świątyni rozciągał się inny tekst-przesłanie: "Diess Haus ist erbaut zu Gottes Wahren Ehren so Lasst uns solchen Preis zu unserer Zelt vermehren" („Ten dom został zbudowany dla boskiej chwały, by w naszych czasach ją rozsławiać”). Ten z kolei sięga 1734 r. Ołtarz ozdabiała reprodukacja "Ostatniej Wieczerzy" Leonardo da Vinci. Całość wieńczyły organy z rokokowym ornamentem i sufit ozdobiony malowidłami o motywach biblijnych, co możemy sobie tylko wyobrazić.

Kształt architektoniczny kościoła był parokrotnie modyfikowany, np. w 1885 r. dobudowano absydę.

Jedną z licznych trosk księdza i parafian były remonty organów. Zachowała się wzmianka o kosztownej naprawie organów (600 Reichstalarów) w Królewcu w 1863 r. u mistrza Scherweita (po samych organach zachowało się tylko wspomnienie).

Do 1786 r. kościół i jego bezpośrednie otoczenie były miejscami pochówku zmarłych gminy miejskiej i wiejskiej Mrągowa. W tymże roku władze wydały zakaz grzebania zmarłych wokół kościoła, m.in. ze względów sanitarnych. Cmentarz przykościelny znajdował się przy południowym wejściu, w miejscu gdzie obecnie rośnie "Dąb Pokoju" zasadzony w roku 1871 dla uczczenia poległych w wojnie prusko-francuskiej. Założony został nowy cmentarz komunalny (koło wieży Bismarcka). Teren nowego cmentarza musiano już w roku 1820 powiększyć. Dziś na terenie kościoła widzimy tylko jedną płytę nagrobkową pamiętającą czasy sprzed 1786 r.


W 1816 r. dnia 4 lipca podczas święta upamiętniającego poległych mieszkańców miasta w wojnie z wycofującą się armią francuską z Rosji przy ołtarzu zawieszono tablice z nazwiskami. Także w 1831 roku umieszczono w kościele tablicą upamiętniono zmarłych na cholerę mieszkańców (31 osób). Na tablicy widoczna była sowa oraz klepsydra, z podpisem:

O Mensch, denk an dein Ende!

Heute roth, morgen todt!

” Człowiecze, myśl o śmierci! Dziś żywy, jutro martwy!”

Tablicy już nie ma.

Około roku 1900 planowano powiększyć kościół, ponieważ już był za mały dla gminy ewangelickiej. Plany zakładały powiększenie zakrystii i przebudowę wieży, która miała sięgać 40 m. Z braku funduszy jednak zaniechano rozbudowę.

W 1920 roku dla upamiętnienia wygranego przez Niemców plebiscytu w Prusach Wschodnich posadzono tzw. "Dąb plebiscytowy". Przy wieży kościelnej, od strony plebani rośnie piękny Cis - drzewo rzadko występujące w Polsce, objęte ochrona gatunkową.

W 1945 r. wkraczające oddziały Armii Czerwonej spaliły kościół. Jego odbudowa zaczęła się w 1952 r. Pierwsze nabożeństwo po wojnie odprawiano w odbudowanym kościele 8 października 1961 r.
Za:

http://www.it.mragowo.pl/kosci...licki-w-mragowie,3,629,pl.html