†

Dwór Mikołaja Reja

Dwór Mikołaja Reja - założenie prostokątne o wymiarach 25,7x15,0 m. Korony jego murów zachowały się ok. 0,5 m pod powierzchnią gruntu, a nieco głębiej znaleziono resztki posadzek wykonanych z płyt kamiennych i wyznaczających poziom użytkowy przyziemia budynku. Składało się ono z trzech pomieszczeń: izba północna wypełniała cały trakt i miała wymiary 12 x 18 m (wewnętrzne), a w części południowej - dwa półtraktowe pomieszczenia o wymiarach 14 x 6 m. Można przypuszczać, że podobnie podzielone były wyższe (wysoki parter i piętro) kondygnacje budynku. Zakłada się także, że na piętrze nie było trzech pomieszczeń, lecz przedzielone lekką ścianką apartamenty mieszkalne od północy i duża (14 x 12 m) sala od południa. Odkryty budynek nie różni się od typowych dworów „nowej szlachty” z drugiej połowy XVI w., aczkolwiek jest od nich znacznie większy. (Bardzo podobny i zachowany do dziś dwór w Kamionce koło Wielunia ma wymiary 18,3 x 10,7). Znalezienie w jednym z narożników budynku podstawy czworobocznej wieży pozwala sądzić, że z wszystkich czterech naroży dwór okalały alkierzowe baszty, być może podobne jak w rezydencji Gładyszów w Szymbarku nad Ropą. Natomiast odkrycie dwóch nadproży z kartuszami heraldycznymi, z herbem Oksza, a także innych licznych detali architektonicznych (obramowania otworów i kominków) sugeruje obfitość wystroju kamieniarskiego obiektu i bogactwo całego dworu.  Na podstawie przeprowadzonych badań archeologicznych, dwór datować należy na lata 1554-1569, czyli od lokowania miasta Okszy-Oksy do śmierci Mikołaja Reja, a najpewniej około 1560 r.