Kościół św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty i św. Wawrzyńca Męczennika

Murowany, renesansowy kościół został wzniesiony z cegły w latach 1572-1577 jako trójnawowa budowla orientowana, na planie krzyża, w typie bazyliki. Wcześniej w jego miejscu stał od 1354 r. stał kościół drewniany pw. św. Wawrzyńca (najprawdopodobniej pierwszy kościół w Pabianicach). Spłonął on w 1532 r. w wielkim pożarze miasta. Dwa lata później wybudowano kolejną świątynię drewnianą. Obecny obiekt powstał po wzniesieniu w latach 1567-1572 dworu kapituły krakowskiej.

Wieża kościelna, w której znajduje się główne wejście do kościoła, ma w dolnych partiach przekrój czworoboku, w wyższych zaś ośmioboku. Nad wejściem do kościoła znajduje się herb Aaron - znak przynależności Pabianic do dóbr kapituły krakowskiej. Na uwagę zasługuje gzyms okalający budynek oraz charakterystyczne dla renesansu szczyty transeptu. Do południowej części świątyni przylegają przybudówki - wejście do zakrystii oraz przedsionek południowy z wejściem bocznym.

Kościół wielokrotnie przebudowywano. (m.in. podwyższono wieżę, dobudowano skarpy, przebudowano sklepienia i wnętrze, a w 1865 r. zlikwidowano charakterystyczną baniastą kopułę wieży, zastępując obecnym nakryciem piramidalnym).

We wnętrzu kościoła, m.in. XVII-wieczny krucyfiks z dawnej tęczy (w kruchcie po prawej stronie) i półkolisty portal ujęty dwoma półkolumnami, oddzielający kruchtę od reszty kościoła.

Źródło: http://old.ziemialodzka.pl/?kat=swiatynie&sub=0&id=3