Pomnik Niemczyzny

Pomnik Niemczyzny (Deutschtumsdenkmal)
Miał przypominać fakt utracenia terenów dawnych prowincji Poznań i Prusy Zachodnie po I wojnie światowej. Pomnik odsłonięto 12 kwietnia 1933 r. w Kalinie, w odległości ok. 100 m od polskiej granicy, przy skrzyżowaniu dróg prowadzących do Piły, Byszek, Dziembówka i Kaczor. Monument został wykonany z drewna przez pilskiego rzeźbiarza Gerharda Priedigkeita. Znajdował się na nim napis ułożony przez dr. Georga Raddatza – dyrektora pilskiego gimnazjum im. von Steina i jednego z inicjatorów budowy pomnika: „Niemals Deutscher vergiss, was blinder Hass Dir geraubt hat. Harre der Stunde, die sühnt blutender Grenze Schmach! Danzig, Graudenz, Kulm, Thorn, Dirschau, Preuss.-Stargard, Posen, Bromberg, Gnesen, Kolmar, Rawitsch, Hohensalza, Lissa.“ (w tłumaczeniu: „Nigdy Niemcze nie zapomnij, co ślepa nienawiść ci zabrała. Oczekuj godziny, która zmaże hańbę krwawiącej granicy! Gdańsk, Grudziądz, Chełmno, Toruń, Tczew, Starogard Gdański, Poznań, Bydgoszcz, Gniezno, Chodzież, Rawicz, Inowrocław, Leszno.”). Sprawa ustawienia pomnika wywołała protesty posłów polskich w Sejmie w Warszawie w dniu 15 lutego 1938 r. Do dziś zachowała się betonowa podstawa pomnika oraz kamienny mur okalający całe założenie.

http://www.dawna.pila.pl/pomniki.html