Kościół Wniebowzięcia NMP

Kościół karmelitów pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny − kościół przy klasztorze karmelitów w Pilźnie, zbudowany w 1. połowie XV wieku dla augustianów.

Klasztor i kościół augustianów powstały w Pilźnie z fundacji króla Władysława Jagiełły z 1403 roku[2]. Gotycki kościół podlegał wielokrotnym przebudowom, był niszczony przez pożary miasta w 1811 roku (odbudowany przed 1826 rokiem) i 1865 roku. Rok później przy nawie świątyni dobudowano niewysoką wieżę nakrytą ostrosłupowym hełmem. W 1841 roku karmelici przejęli klasztor i kościół od zakonu augustianów.

Kościół jest orientowaną, jednonawową murowaną świątynią z zamkniętym trójbocznie prezbiterium i parą bocznych kaplic. Od strony północnej do prezbiterium przylega zakrystia. Nad prowadzącym do niej portalem znajduje się stiukowy kartusz z herbem zakonu karmelitów. Wielokrotne przebudowy spowodowały nadanie gotyckiej budowli cech neoromańskich z elementami neorenesansowymi. Wzmocniona przyporami fasada z gotyckim trójkątnym szczytem i przylegającą do niej również gotycką kruchtą ozdobiona jest neoromańskim fryzem arkadowym i neorenesansowym okulusem. Czterokondygnacyjna wieża, zbudowana na planie czworoboku, w górnej partii przechodzącego w ośmiobok, ma neoromańskie okienka. Zawieszone są w niej trzy dzwony: dwa mniejsze barokowe i większy, fundowany przez braci z klasztoru w 1930 roku. Całość budynku przykryta jest dwuspadowym dachem z wieżyczką na sygnaturkę.

Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniami krzyżowymi i pokryte polichromią figuralną: w nawie i prezbiterium malowaną w 1866 roku, w kaplicy północnej w 1947 roku, zaś w południowej malowaną przez Stanisława Westwalewicza po 1950 roku. W późnorenesansowym ołtarzu głównym umieszczony jest rzeźbiony krucyfiks a przed nim, jako zasuwa obraz Matki Bożej Szkaplerznej. Po bokach ołtarza znajdują się rzeźby świętych Augustyna z Hippony i Tomasza z Akwinu a w zwieńczeniu obraz świętych Katarzyny i Barbary. Ołtarze boczne przy tęczy pochodzą z epoki późnego baroku.

W kaplicy południowej znajduje się barokowy ołtarz z obrazem św. Józefa. Późnorenesansowy ołtarz kaplicy północnej zawiera otoczony lokalną czcią obraz Matki Bożej Pocieszenia, namalowany przez lokalnego artystę w 1663 roku. Sukienki dla obrazu zaprojektował w 1883 roku Jan Matejko. W 2007 roku biskup tarnowski Wiktor Skworc ogłosił dekret oficjalnie potwierdzający status sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia dla kościoła karmelitów[3].

12-głosowe organy na chórze muzycznym zostały przeniesione z kościoła karmelitów na Piasku w Krakowie.

Obok kościoła znajduje się klasztor, zbudowany w 1848 roku. Jest to klasycystyczny piętrowy budynek o fasadzie rozczłonkowanej pilastrami[4].