Krzyże pokutne

Z dedykacją dla ZPKSoft*!

Dziękujemy bardzo.Jak widać obecnie krzyż trochę się "przesunął" i zagłębił.

Podmiana.

Zdjęcie pokazano w "OiB" (nr 4/1930) - obniżę zakres

do ZPKSoft: No i tego bardziej współczesnego krzyża szkoda...

do TW40: Tego krzyża niestety nie ma. Przy kościele stoi podobny, ale współczesny . Widać drewno nie wytrzymało próby czasu.

To ten sam -

Prawdopodobnie jest to zaginiony krzyż, który stał na granicy Pastwisk i Kalembic niedaleko szkoły. Sygnaturka przedstawiająca kapliczkę/krzyż widoczna jest min na mapie I wojskowego mapowania. Nie ma natomiast takiej w rejonie Majowej, gdzie obecnie się znajduje. Starsi mieszkańcy Pastwisk i Kalembic wspominają że kamienny krzyż stał koło drogi (ul. Katowicka), a potem podczas jej poszerzania koparka go przewróciła. Według relacji jednej osoby krzyż leżał w potoku i nie miał jednego ramienia. Taki opis pasowałby do krzyża który teraz znajduje się przy Majowej.

Jak ja się poświęcam. No dobra. Nie zaczna się zdania od więc. A więc. Oto legenda. Za panowania Piastów trzymali na zamku cieszyńskim Zbója. Straszny chłop. Silny, muskularny itd. I lubił zbójować. A w onym czasie mieszkańcy przedmieść weszli w spór z Księciem, dokąd maja sięgać ich pastwiska. Książe pomyślał i mówi. Mam tu jednego takiego Zbója. Uczynimy krzyż z kamienia, a tam gdzie ów Zbój doniesie ten krzyż, będzie granica Waszych pastwisk. I tam, gdzie Zbój doniósł krzyż założyli osadę o nazwie Pastwiska. Warto wspomnieć, że doszedł i skonał. I to ten właśnie legendarny krzyż miałem na myśli. ( sorry, nie mam talentu do opowiadania ). Własnymi słowami. Józef Ondrusz był pierwszy. Mam jedną książkę na zbyciu. Za darmo :) A tego krzyża na Majowej szukałem kilka miesięcy, bo znajduje się na prywatnej posesji i był zarośnięty choinkami.... Dłuższa historia. Nie mam pewności, czy to ten sam. Ponieważ tamten, który znajdował się w okolicach obecnej szkoły, podobno został przypadkiem zakopany.

Dla uzupełnienia dodam jeszcze że tekst zamieszczony w Gwiazdce Cieszyńskiej autorstwa Zanibala z 1928 r. informuje iż : "Z pamiątek historycznych (chodzi o Pastwiska) zachowały się jeszcze 2. Jedna to charakterystyczny krzyż kamienny na 1 m. wysoki przy drodze, prowadzącej do Hażlacha, drugi to znana powszechnie "Boża Męka". Dalej przytacza tę samą legendę o zbrodniarzu. Czytając Zanibala widać od razu że nieźle fantazjuje pisząc o historii sprzed blisko 1000 lat, wioseczce Cieszyn itp. Zresztą inne opowieści Zanibala tez mają wiele naciąganych faktów. Odcinając się od tego to przynajmniej jest informacja że w 1928 r. krzyż pokutny stał przy drodze do Hażlacha a wiadomo że jeśli chodzi o drogę z Pastwisk do Hażlacha to mowa o dzisiejszej Katowickiej a nie innej drodze.

Znalazłem jeszcze taki opis: "Idąc od skrzyżowania w dół ul. Katowicką można dojść do SP 6. Naprzeciwko szkoły do wiosny 1981 r. w zaroślach, tuż przy ulicy, leżał krzyż pokutny. Z krzyżem wiąże się legenda o powiększeniu terenów pastwiskowych. Otóż mieszkańcy Cieszyna zwrócili się z taką prośbą do księcia Mieszka (chodzi zapewne o księcia Mieszka I, panującego w XIII w.). Książę zdecydował, że dotąd będzie sięgać granica wioski, dokąd wypuszczony z lochu więzień doniesie wykuty w skale krzyż. Kamień, ważący ok. 250 kg, został doniesiony przez więźnia-siłacza aż po dzisiejszą szkołę. Leżał tu przez całe wieki, aż spychacz zasypujący rowy kablowe, pewnie nieświadomie, zasypał go ziemią. Obok krzyża, jednego z dwóch pozostawionych na Ziemi Cieszyńskiej, stał kamień graniczny Komory Cieszyńskiej z wyrytymi literami „TK”.

nie mam zielonego pojęcia. czy to pykło. ale temat jest wart poruszenia. jeszcze nie skończyłem. w sensie - jeśli to kogoś interesuje, to ja tak długo mogę :)

do tatranclimber: mówisz o krzyżu od zbója. pięknie opisuje to legenda. ja jednak myślę, że to nie ten. 50/50

do stoik: Nie wiem co masz na myśli pisząc "od zbója". Legęnda legędą. Sam ją słyszałem wcześniej niż gdzieś przeczytałem. Wątpliwe aby wypuścili z więzienia jakiegoś zbója po to aby niosac kamienny krzyż miał wyznaczyć granicę między wioskami. Z opowiadań słyszałem że kamienny krzyż pokutny stał przy drodze niedaleko SP6. Nie na go tam teraz. Być może ktoś zlitował się nad przewróconym krzyżem, zabrał i umieścił na swojej posesji przy Majowej.

do tatranclimber: dlatego mówię że to legenda. nie wiem co masz na myśli , że się złościsz. słyszałem o krzyżu z Pastwisk. być może jest to ten sam. nie powód, żeby się kłócić.

do stoik: Wcale się nie zlozczę :) Dopytuję, sam szukam wszelkich informacji i opinii innych osób. Mało już starszych osób stela, pamiętających dawniejsze czasy. Wiele osób tez nie zwraca uwagi na takie rzeczy.

do stoik: Mieszkałem na Pastwiskach i legendę znam taką samą jak podałeś. Co więcej osoba od której ją słyszałem wskazywała, że ten krzyż o którym mówi legenda miał stać przy ulicy Katowickiej niedaleko szkoły. Teraz jedynym potwierdzeniem czy to faktycznie ten sam krzyż byłoby zdjęcie (przynajmniej sprzed 1980 r.), na którym jest uwieczniony krzyż przy Katowickiej lub krzyż przy Majowej. Teraz nie wiem już czy chodziło o poszerzanie Katowickiej czy Zajęczej, która koło szkoły łączy się z Katowicką. Według mnie dawniej nie było krzyża przy Majowej. Nie było też dwóch krzyży kamiennych w Kalembicach bądź to na granicy Kalembic i Pastwisk. Sądzę że krzyż, który stoi przy Majowej wcześniej stał przy Katowickiej. Myślę też że jego prawdziwa historia jest nieco inna. Być może był jakiś wątek graniczny, może ktoś pospierał się o granice pól i w efekcie ktoś zginął. Winowajca zaś na zasadzie ugody rodzinnej zapłacił odszkodowanie rodzinie i postawił krzyż pokutny. Raczej mało prawdopodobne, że w ten sposób mieliby wyznaczać granice wiosek. Tym bardziej że Kalembice wzmiankowano już w 1305 r. i pewnie miały wytyczone granice. Krzyż przy Majowej nie stoi przy granicy Kalembic. Ponadto na mapach z 18 i 19 w. najczęściej zaznaczano istniejące kapliczki i krzyże przydrożne. Nie ma żadnego krzyża zaznaczonego na starszych mapach przy Majowej natomiast jest krzyż zaznaczony na mapie I wojskowego mapowania i na mapie katastralnej z 1836 r. w rejonie obecnej szkoły

do tatranclimber: z tym pierwszym Mieszkiem to bym podawał w wątpliwość. za dawne czasy. ale z tym krzyżem i spychaczem to owszem. TK czyli To Kradzione :) akronim Teschner Kammern.

Teresko, czy obiekt powyższego krzyża nie jest podobiektem innego krzyża w Białej Nyskiej ?

do ZPKSoft: Nie mam pomysłu gdzie podczepić te "zaginione" - jakoś obiekt "Krzyże kamienne istniejące i zaginione - Biała Nyska" - dziwnie wygląda. W obiekcie "Krzyże pokutne - woj. opolskie" utworzyć podobiekt - "Krzyże zaginione"? Nie wiem...

do TW40: Jeżeli chcesz te zaginione razem zgromadzić to faktycznie można stworzyć podobiekt dla nich i wtedy każdy z krzyży musi mieć dwa przypisania - jeden do krzyży ogólnie z danego województwa i drugie do zaginionych.

Obiekt krzyża dodałam też do zbioru krzyży i nieco zmodyfikowałam nazwę (dodanie wsi) zgodnie z przyjętą formą.

do ZPKSoft: Z tego co widzę, to największa wykrywalność sprawców zabójstw była w woj. dolnośląskim ;)))

do da signa: W okolicach Świdnicy ;-)

Dodałam krzyż do zbioru krzyży pokutnych i nieco zmodyfikowałam nazwę obiektu.

Dlaczego tu brak linku do Stargardu ?

do Zorro: Już jest.

A Kubice to dzisiejsze Bobolice. Krzyż stał (a może i stoi) między Bobolicami a Sieroszowem.

do fantom: Jednak stoi nadal:
Jest tam nawet zaznaczona lokalizacja na mapie.

do fantom: Dzięki za identyfikację i przypisanie.

do Ewqa100: Administracyjnie znajduje się w Sieroszowie (nie znany jest żaden krzyż z Bobolic).

do TW40: Zgodnie z wiarygodnym opisem lokalizacji krzyża we wklejonym powyżej linku - to jednak Bobolice.

do fantom: We wszystkich dostępnych mi spisach krzyży figuruje w Sieroszowie - łącznie z moją pracą magisterską ;-) - "70 m na zach. od drogi leśnej do wsi Bobolice-Kolonia; do 1984 leżący; wym. 126x 87 x 30 cm, zlepieniec"; nie wiem co z tym fantem zrobić...

Co oznacza określenie "zagmatwana" ? Zarosnięta wegetacjią ?

do vetinari: Skomplikowana, słabo czytelna, problematyczna :)

do vetinari: Zarośnięta też ale tutaj w znaczeniu pokrętna, pełna komplikacji. Trochę taka przenośnia ;-) Znaki są zamieszczone tylko na terenie leśnym a wcześniej można nieźle pobłądzić. Odszukanie krzyża zajęto nam sporo czasu.

Fantastyczne dbanie o zabytki i informację.