Pomnik Żelazny Górnik

Odsłonięcie pomnika nastąpiło 14 sierpnia 1916 roku o godzinie 11:00. Dzień ten określono jako „wałbrzyskie święto gwożdżenia”. Pomnik określany przez ówczesnych dziennikarzy jako „ołtarz biedy i miłości” miał postać klęczącego górnika opartego o postument ozdobiony tarczą z herbem Wałbrzycha. W jednej ręce trzymał kilof w drugiej lampkę górniczą. Figura wyrzeźbiona została w drewnie, więc by ochronić ja przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, osłonięty został lekkim daszkiem. Władze Wałbrzycha postanowiły ulżyć biedzie jaka dotknęła górnicze rodziny w czasie I wojny światowej. Każdy kto chciał mógł wykupić gwóźdź honorowy, szlachetny lub pospolity, co zależało jedynie od zasobności portfela i wbić go w drewno pomnika. Datki z zakupu gwoździ trafiły do rodzin górników poległych podczas wojny. Jako pierwszy swój gwóźdź wbił ówczesny burmistrz Wałbrzycha, po nim głowa pierwszej rodziny ziemi wałbrzyskiej, książę Hans Heinrich XV von Pless z Książa, następnie landraci, przedstawiciele kościołów i gmin wyznaniowych, korporacje. W górnika wbijano żelazne gwoździe raptem trzy godziny (bogatsi wbijali gwoździe złote i srebrne), a zebrano 21 tys. marek. Pieniądze te zostały przekazane miejskiemu Komitetowi ds. pomocy weteranom i ich rodzinom. Do 1920 r. pomnik stał na placu, następnie trafił do ratusza, gdzie umieszczono go w głównym wejściu, przy schodach. Następnie rzeźba została oddana do muzeum (Heimatmuseum), które znajdowało się wówczas przy obecnej ul. Rycerskiej. Po wojnie stał w budynku dyrekcji KWK „Victoria”, a ostatnio w PSP nr 22 im. Gwarków Wałbrzyskich.

źródło : Tygodnik Wałbrzyski