Historia Banku Spółdzielczego w Poniecu
Opracowała: Joanna Dykiert
Jedną z działających na terenie miasta Poniec placówek jest Bank Spółdzielczy. 15 maja 1993 roku minęło 100 lat od chwili powołania do życia Banku Spółdzielczego w Poniecu, Założyciele Banku wybiegali myślą w perspektywie stulecia. Dzieło ich rąk i umysłów przetrwało wiek . Historia Banku ma wątki radosne i pozytywne oraz epizody dramatyczne,
A oto jak doszło do powstania Banku Spółdzielczego w Poniecu. Kilka słów wstępu.
W drugiej połowie XIX wieku na terenie Wielkopolski zaczęły powstawać "Spółdzielnie Kredytowe" zwane "Spółkami", Miały one na celu udzielanie tanich kredytów, a tym samym wyeliminowanie szerzącej się lichwy. Spółdzielnie te odgrywały dużą rolę w polskim społeczeństwie ucząc dobrego gospodarowania i oszczędzania, rozwijały umiejętności do współzawodnictwa z Niemcami,
15 maja 1893 roku założono Bank Ludowy w Poniecu, Stosunkowo późno wpisano go do rejestru sądowego w Sądzie Okręgowym w Bo Janowie, bo dopiero 5.10.1893r.- od tej chwili mógł on prowadzić swoją działalność,
W tym początkowym okresie przyjmowano tylko wkłady oszczędnościowe i próbowano udzielać kredytów.
Na zebraniu założycielskim był obecny ks. Piotr Wawrzyniak - Patron Spółek Zarobkowych. Na założycieli poproszono osoby z Ponieca i okolicy, które cieszyły się odpowiednim poważaniem, posiadały status majątkowy lub przygotowanie zawodowe lub cieszyły się zaufaniem społecznym. Powołano Zarząd i Radę Nadzorczą.
Zarząd tworzyli:
- Stanisław Cybulski - dyrektor
- ks. Franciszek Snowacki- kontroler
- Władysław Bakowski - kasjer
Rada Nadzorcza :
- dr-A. Hęjnowicz - prezes
- Roman Szymański - wiceprezes
- Wawrzyniec Miśkiewicz - sekretarz
- Adam Rajewski - członek
- Antoni Ciesielski -członek
- Józef Barkieiwcz - członek
- Ignacy Szusterkiewicz- członek
- Leon Pietrowski - członek
- Ignacy Kaniewski.
Pierwszy rok pracy Banku trwał trzy miesiące. Jak wynika ze sprawozdania Zarządu na koniec roku 1893 stan oszczędności na 22 kontach wyniósł 12.018 mk, w tym czasie udzielono 1 pożyczkę w kwocie 300 mk, a stan członków wyniósł 17 osób. Była to działalność skromna ale to był dopiero początek.
Bank był Spółdzielnią z nieograniczoną odpowiedzialnością a więc każdy członek za zobowiązania Banku odpowiadał całym swoim majątkiem. Siedzibą Banku był dom należący do Wawrzyńca Miśkiewicza. Dalsze lata działalności Banku są pomyślne. Bank prowadzi coraz szerszą działalność. W 1902 roku ma już 224 członków, wkłady wynoszą 182.621 mk a stan zadłużenia z tytułu udzielonych kredytów 186.267 mk. Fundusze Banku wynoszą 194.621 mk w tym udziały członkowskie 8,306 mk a zysk wyniósł 1 .932 mk.
W następnych latach Bank nadal osiąga dobre wyniki. Należy do grupy banków średnich.
Od roku 1903 funkcję dyrektora pełni ks. Ł. Skrzydlewski.
W latach 1910-1915 Bank nadal działa prężnie- rosną fundusze własne, depozyty i udzielone kredyty, W roku 1911 Bank przeprowadził pierwszy remont swoich pomieszczeń. Na Walnym Zebraniu przeprowadzono zbiórkę pieniędzy na pomnik ks. Wawrzyniaka - zebrano 97 mk, W tym okresie na terenie Ponieca działa jawnie jeszcze "Niemieckie Towarzystwo Finansowe" oraz Miejska Kasa Oszczędności, W okresie tym, następują też zmiany w Zarządzie i Radzie Banku, Są też przeprowadzane kontrole przez rewizora ks. Botta. W roku 1914 Bank prowadzi bardzo intensywną i szeroką działalność . Dysponuje dużymi środkami pieniężnymi a zasięg kredytowania obejmuje całą Wielkopolskę i nie tylko. Ze względu na wzrastające niebezpieczeństwo - wybuch I wojny światowej Bank swoje papiery wartościowe lokuje w skarbcu w Poznaniu. Na koniec roku 1914 bank wykazuje zysk 19.948 mk.
Bank swoje nadwyżki środków lokuje w innych bankachnp.150tys mk lokuje w Miejskiej kasie w Gostyniu. Pożycza też Bankowi Ludowemu w Toruniu 3 tys. mk.
W związku z wybuchem I wojny światowej działalność Banku została ograniczona ze względu na bezpieczeństwo w kasie trzymano bardzo mało gotówki, wykazy weksli zastawów i hipotek oraz klucze od kas zostały rozdzielone wśród członków Zarządu, – członek
W tym okresie w obiegu były pieniądze w postaci: banknotów
papierowych, złotych monet, srebrnych i niklowych a później także z koprowiny tzw. miedziaki.
Na koniec roku Bank wykazał zysk 18.842 mk. Liczba członków –292 osoby.
W roku 1916 Bank nadal rozwija się dobrze. Ma dużo własnych środków.
Zakupuje papiery wartościowe. Dla usprawnienia pracy w Banku Rada zakupuje maszynę do pisania - koszt 500 mk.
W roku 1918 obchodzono* 25 lecie powstania Banku. Wykonano oto wspólne pamiątkowe zdjęcie członków Zarządu, i Rady Banku.
Mimo trwającej wojny Bank nadal działa i udziela kredytów,
Jednak zysk jaki wypracowuje jest niski - 6.253 mk.
Umiera też w tym roku jeden; ze współzałożycieli - Roman Szymański,
W roku 1920 nowym dyrektorem Banku zostaje W. Miśkiewicz.
Następują też zmiany w Zarządzie Radzie Banku. Umiera H.Hertle - długoletni przewodniczący Rady i zasłużony działacz społeczny.
Jego grób znajduje się na naszym cmentarzu.
Bank 1 sierpnia 1920r. rozpoczyna otwieranie rachunków bieżących dla swoich klientów. Przedłużył też godziny otwarcia i pracuje popołudniu.
W roku 1921 nowym dyrektorem Banku zostaje G. Stawicki. Następują też zmiany w Zarządzie i Radzie Banku, W kraju bardzo szybko rośnie inflacja. Walne Zebranie podejmuje uchwały regulujące działalność Banku. Udaje się Bankowi zakupić dom na urządzenie lokali bankowych. Bank udziela teraz coraz mniej pożyczek a pożyczkobiorcami są tylko osoby z okolic Ponieca. Zysk na koniec roku 1922 wyniósł 250.799 mk
W roku 1924 nowym przewodniczącym Rady Banku zostaje Ludwik Łazarski. W pierwszej połowie tego roku wprowadzono w Polsce tzw. reformy Grabskiego. W wyniku tych zmian wprowadzono nowy pieniądz złoty polski - jeden złoty = 1.800 tys.mk. Bank nie udziela kredytów a bilans sporządzony w złotówkach wykazuje bardzo skromne sumy.: Fundusz udziałowy - 365 zł, stan oszczędności - 15.396, stan zadłużenia 36.218 zł a zysk 648 zł,
Następne lata w działalności Banku są różne. Następują zmiany kadrowe a po kontroli rewizora niezbyt przychylną opinię otrzymuje Bank. Stwierdzono bałagan organizacyjny ,konflikty i nieuczciwość zarządzających. W roku 1930 nadzwyczajne Zebranie Rady zawiesza w działalności członka Zarządu a wkrótce całkowicie go usuwa. Rok ten po raz pierwszy Bank wykazuje stratę w kwocie 215.048 zł. Ilość członków wynosi 575.
W następnych latach bardzo często następują zmiany na stanowiskach w Banku , coraz liczniejsze są przeprowadzone kontrole a ogólnie sytuacja Banku pogarsza się. W roku 1933 na Walnym Zebraniu pada pytanie czy Bank ma nadal istnieć i prowadzić swoją działalność czy też ogłosić upadłość. W wyniku głosowania ustalono, że będzie dalej prowadził działalność. Podjęto liczne uchwały dla ratowania Banku. Strata za ten rok wynosiła 16.665 zł, Ta trudna sytuacja trwa nadal. Ubywa członków a i władze bardzo często się zmieniają.
W roku 1936 kolejny raz omawia się sprawę upadłości Banku. Strata wynosi 18.627 zł.
W roku 1937 Bank zwołał Walne Zebranie, na którym było 12 osób. Po raz pierwszy od jakiegoś czasu bank wykazał zysk w kwocie 518 zł.. W roku 1933 zysk wyniósł już 2.266 zł, funduszy własnych posiadał 21.500zł a liczba członków wynosiła 169.
7 czerwca 1939 roku bank zwołał swoje ostatnie Walne Zebranie przy udziale 10 członków. Na koniec roku Bank wykazał zysk 867 zł. Analizując końcowe lata trzydzieste można stwierdzić ,że wybuch II wojny światowej uratował Bank przed ogłoszeniem upadłości.
Do roku 1939 na terenie Poniecha prowadziły działalność dwa Banki: Bank Ludowy z siedzibą przy ul. M. Focha - Bank Polski oraz Bank niemiecki -Gewerbe Bank z siedzibą przy ulicy Kościuszki 12. W roku 1945 Bank Ludowy przenosi się do budynku byłego "Volksbanku" przy ul. Kościuszki 12. Rozpoczyna swą działalność 15 czerwca 1945r. Kierownikiem Banku jest Roman Cichowski z Ponieca . W Banku ponadto zatrudniona jest jedna pracownica Genowefa Nawrocka. Pomieszczenia banku to sala operacyjna, pomieszczenia socjalne i skarbiec. Zarząd Banku składał się z dwóch osób. Bank posiadał 169 członków. W początkowym okresie działalność Banku była minimalne i ograniczała się do obsługi finansowej miejscowego rzemiosła i handlu. Na koniec roku Bank wykazywał zysk 14.909 zł.
Lata 1946-1949 to okres bardzo dużych zmian w kraju co odbija się również w działalności Banku. Ludzie, na których spoczywała cała działalność Banku okazali się słabi- brak. wykształcenia i kwalifikacji do prowadzenia działalności bankowej, bank przeżywa bardzo trudny okres. Ma zbyt małe środki do prowadzenia działalności finansowej i kredytowej „Przeżywa także trudności organizacyjne i personalne. Przez wszystkie te lata wykazuje stratę.
W roku 1950 wszystkie banki o charakterze spółdzielczym zostają przemianowane na Gminne Kasy Spółdzielcze. Bank nadal ma mało środków i prowadzi bardzo ograniczoną działalność kredytową. Obsługuje pod względem kasowym GS -Sch. Prowadzi księgowość typu "amerykanka". W tym roku w kraju przeprowadzono wymianę pieniędzy tzw. denominacja. Wprowadzono nowe banknoty i bilon. Bank wykazuje na koniec roku zysk w kwocie 960,-zł.
Następne lata to lata to dalsze lata poprawy w działalności Banku- udziela coraz więcej kredytów, przyjmuje nowych członków, popularyzuje formy oszczędzania. Wprowadza zastępczą obsługę PKO.
Od roku 1951 nowym kierownikiem Banku jest Józef Pazoła z Krobi. W roku 1954 wprowadza się w Banku nowy system księgowania oparty na tzw. księgowości przebitkowej. O d 1 stycznia 1955 roku następuje znowu zmiana prowadzenia księgowości .Wprowadza się tzw. księgowość rejestrową. Działalność banku nadal się rozwija. Wprowadza nowe formy kredytowania, obsługuje firmy z tereniu Poniecu a także wypłaca rolnikom odszkodowania z tytułu ubezpieczenia w PZU. Na koniec roku 1959 Bank wykazał zysk 61.608,-zł. W tym samym roku zmieniono nazwę z Kasy Spółdzielczej na Bank Spółdzielczy, Jednostką nadrzędną jest Centralny Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych w Poznaniu.
Lata sześćdziesiąte to dalszy rozwój działalności Banku. Wprowadza nowe formy oszczędzania ,prowadzi rachunki bieżące, obsługuje różne rozliczenia za skup i w dalszym ciągu rozwija działalność kredytową, która przynosi mu dochody. Sok 1980 Bank zamyka zyskiem 223.925,-zł. W tym czasie Bank również organizuje wycieczki turystyczne dla pracowników ,ich rodzin i członków samorządu.
W roku 1973 dotychczasowy kierownik przechodzi na emeryturę. Bank przez niego prowadzony był oceniany zawsze pozytywnie. Za zasługi został odznaczony Krzyżem Kawalerskim - Orderu Odrodzenia Polski. Funkcję nowego kierownika przejmuje Franciszek Snela z Gostynia.
Bank zwiększa liczbę pracowników ze względu na nowo przyjmowane obowiązki a pomieszczenia bankowe są małe. I tak w roku 1973 otrzymuje on pomieszczenie dodatkowe na parterze, W roku 1974 przy Banku powstaje Zespół Pracy Kobiet, którego celem jest prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej wśród kobiet naszej gminy.
W roku 1975 po reorganizacji administracyjnej w Polsce Bank nasz należy pod Bank Gospodarki Żywnościowej w Lesznie,, W m-cu styczniu rozpoczął przechodzenie z księgowości na maszynach Ascota 117 na nowe maszyny Ascota 170. Organizuje nowy konkurs oszczędnościowy 1000 celem spopularyzowania formy oszczędzania. W szkołach działają Szkolne Kasy Oszczędności i nasz Bank prowadzi dla nich książeczki oszczędnościowe i uczestniczy finansowo w ich konkursach. Na koniec 1975r. Bank wykazuje zysk 706.000,-zł. W latach następnych działalność Banku nadal rozwija się. Bank obsługuje budżet terenowy i państwowy. Udziela kredytów nowo powstającym gospodarstwom specjalistycznym. Prowadzi szeroki obrót bezgotówkowy rozliczeń za sprzedane towary. Współpracuje z GS, SKH, Zakładami Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w Pudliszkach.
Dla spopularyzowania idei oszczędzania wprowadza się Wśród rolników książeczki oszczędzania premiowane ciągnikami. Banki zostają zobowiązane do prowadzenia ewidencji wartości produkcji; sprzedanej przez rolników dla celów emerytalnych. Rok 1979 Bank zamyka zyskiem 1 .1 74.000,-zł.
Bok 1980 to bardzo napięta sytuacja w kraju. W Banku powstaje związek pracowników pod nazwą NSZZ "Solidarność". Wprowadzono w całym kraju kartki na żywność i inne artykuły. Organizowane są strajki. Jednak pracownicy naszego Banku do strajków nigdy nie przystępowali. W grudniu 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego w Banku zablokowano wszystkie rachunki bankowe a pracownicy musieli pełnić dyżury. Brak jakichkolwiek zarządzeń. Bardzo ciężko prowadzi się w tym czasie działalność Banku aby wszystko grało . Panuje ogólny chaos. W roku 1983 zostaje zawieszony stan wojenny i praca w Banku powoli wraca do normy. Na koniec 1 983 Banie wykazuje zysk w kwocie 3.461.000,-zł,
W następnych latach bank, pracuje normalnie. Wzrastają oszczędności i udzielone kredyty. Księgowanie dokumentów odbywa się na komputerach elektronicznych "Robotron 1715". Pod koniec roku 1989 bardzo szybko wzrastają oprocentowania kredytów i wkładów oszczędnościowy Rok 1989 Bank zamyka zyskiem 89.989.900,-.
W roku 1990 w Banku trudno się pracuje. Nadchodzą sprzeczne informacje co do sposobu kredytowania i oprocentowania. Oprocentowanie kredytów jest bardzo wysokie i wszyscy którzy mają kredyt a są obecnie w posiadaniu pieniądza to go szybko spłacają. Panuje ogólny popłoch wśród ludzi. Ten stan trwa kilka miesięcy. W grudniu 1990 roku Bank przystępuje do Gospodarczego Banku Wielkopolskiego SA w Poznaniu. Działalność Banku jest dobra i dalej rozwija się. Oprocentowanie teraz jest zmienne dla kredytów i wkładów oszczędnościowych. Bank rozszerza swoją działalność na inne tereny. Udziela kredytów dużym firmom - gdyż posiada duże fundusze własne. Na koniec roku 1992 Bank posiadał 5.116.678.000,- i wykazywał zysk 3.751.288.800,-zł.
I tak prześledziliśmy losy Banku aż do 100 rocznicy. Bank nadal działa prężnie w naszej okolicy. Obsługuje nasze miasto i gminę ale też wychodzi ze swoją działalnością na zewnątrz. Posiada dużo własnych funduszy. Nie ma kredytów straconych, przez które to okoliczne Banku musiały ogłosić swoją upadłość. Od 1 lipca 1994 nowym dyrektorem Banku jest długoletni jego pracownik Hieronim Przybył. Jest On także Prezesem Zarządu. Przewodniczącym Rady Nadzorczej jest Feliks Musiołowski.
Na zakończenie należy podkreślić, że Bank Spółdzielczy w Poniecu pokonał wszystkie trudności gospodarki rynkowej jakie przyniosły nam ostatnie lata. Wypracował duże zyski, które stawiają go w czołówce banków spółdzielczych województwa leszczyńskiego a także jest na jednym z czołowych miejsc wśród banków zrzeszonych w Gospodarczym Banku Wielkopolskim SA w Poznaniu. Posiada najlepszy współczynnik wypłacalności waha się on w granicach 30% a wymagany jest przez Narodowy Bank Polski 8%. Bank pilnie śledzi zdolność kredytową swoich klientów. Nadal prowadzi pełną obsługę klientów naszej gminy i nie tylko. Rozwija działalność depozytową i kredytową. Co roku z wypracowanego zysku zwiększa fundusze własne aby potem mógł dać kredyt o niższym oprocentowaniu!
Podsumowując okres działalności Banku Spółdzielczego w Poniecu należy również podkreślić, że posiada on bardzo dobre warunki lokalowe i techniczne, są też bardzo korzystne uwarunkowania finansowe i ekonomiczne. Ma bardzo dużą szansę na dalszy pomyślny rozwój i będzie mógł służyć społeczeństwu przez następne 100 lat
Za: ...
więcej  |
