Pałac

Zespół pałacowo-parkowy w Potulicach powstał w XIX w. z inicjatywy hrabiego Kazimierza Potulickiego. Pałac budowany był etapami. Przyjmuje się, że zbudowano go pomiędzy rokiem 1854 a 1880. Projektantami pałacu i kaplicy byli Leander Marconi, Henryk Marconi i Stanisław Hebanowski. Pałac został zaprojektowany w modnym ówcześnie stylu angielskiego neogotyku z elementami renesansowymi i składał się z 3 zasadniczych części: dwupiętrowego budynku głównego z tarasem nad głównym wejściem wspartym czterema kolumnami, jednopiętrowego skrzydła wschodniego, załamanego pod kątem prostym oraz kwadratowej wieży umieszczonej w narożniku drugiej części budynku. Od strony elewacji północnej zbudowany został dziedziniec wewnętrzny, natomiast od strony południowej frontowej rozciągał się park. Środkowa część budynku głównego pałacu zaakcentowana została trzema dużymi oknami zakończonymi półkoliście, za którymi znajdował się prawdopodobnie salon. Pozostałe okna pałacu były prostokątne za wyjątkiem paru małych półkolistych okienek na piętrze. Masywne okna parteru w całym pałacu zamknięto tzw. łukiem odcinkowym. Elewacje całego pałacu pokrywały delikatne geometryczne rowki, zwane boniowaniem, które w połączeniu z małymi okienkami pierwszego pietra budynku głównego, tworzyły charakterystyczne rysy renesansu florenckiego. Charakter gotycki nadawały pałacowi blanki wieńczące cały budynek oraz ośmioboczne wieżyczki wyodrębniające poszczególne części pałacu. Do skrzydła wschodniego przylegała od południa oranżeria, która nie zachowała się do dzisiejszych czasów.
Kiedy jesienią 1939 r. w Potulicach zjawili się Niemcy pałac był zupełnie niezamieszkały. Utworzyli oni tutaj szkołę dla podoficerów SS. Swoją niechlubną karierę zawdzięczają Potulice raczej przypadkowi. Gdańska Centrala Prześladowcza poszukując lokum dla obozu przesiedleńczego skorzystała akurat z okazji, że pałac po skoczeniu jednego z kursów stał wolny i wydzierżawiła go od bydgoskiego oddziału Głównego Urzędu Powierniczego Wschód. Później zorganizowano tam obóz przesiedleńczy dla Polaków, zaś od 1941 r. karny obóz pracy. Po II wojnie światowej, w latach 60-tych XX wieku pałac został przebudowany. Zmieniono układ wewnętrzny pałacu i jego wygląd zewnętrzny, przez co zatarte zostały charakterystyczne cechy stylowe, między innymi zdobnictwa elewacji. Od tego czasu budynek pałacu pełni funkcje mieszkaniowe. Skrzydło wschodnie jest obecnie najgorzej zachowanym elementem pałacu. Opis za:

http://www.potulice.pl/potulice/zespol-palacowo-parkowy.html