Cmentarz parafialny

Według źródeł archiwalnych, w Przysusze w poł. XVIII w. funkcjonował cmentarz rzymskokatolicki, na którym w wydzielonej kwaterze grzebano ewangelików.
Cmentarz rzymskokatolicki w Przysusze stanowi ważny, materialny dokument dziejów parafii i miejscowości. Ukształtowany od poł. XVIII w. do 1. poł. XX w. układ przestrzenno- komunikacyjny jest czytelny. Zachowały się historyczne obiekty: kaplica cmentarna, liczne nagrobki, kwatera żołnierska. Istniejące ogrodzenie cmentarne oraz brama (2. ćw. XX w.) jako elementy przestrzenne wpisują się harmonijnie w charakter cmentarza. Tworzy to zespół sepulkralny o znacznych walorach przestrzennych.
W części środkowej cmentarza, przy murze północnym jest umiejscowiona kaplica z 1869 r., ufundowana przez dr. Zygmunta Płużańskiego, wzniesiona w stylistyce neogotyckiej. Nad wejściem znajduje się napis z datą, a po jego obu stronach tablice inskrypcyjne wmurowane w elewację. Budynek kaplicy, usytuowany w najwyższym punkcie terenu cmentarza stanowi dominantę przestrzenną. W murze północnym w sąsiedztwie bramy głównej wmurowane są płyty nagrobne dawnych mieszkańców Przysuchy wyznania ewangelickiego, pochodzące z 2. poł. XVIII w. i pocz. XIX w. Siedem z nich zostało wpisanych do rejestru zabytków byłego województwa radomskiego prawomocną decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Radomiu pod nr rej. nr rej. 167/B/97 z dnia 08.09.1997 r. Przy alei bramnej od strony zachodniej usytuowana jest kwatera z mogiłami żołnierzy 23. Pułku Ułanów Grodzieńskich, poległych we wrześniu 1939 r. oraz mogiłami żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. Poza tym na terenie cmentarza przysuskiego znajdują się mogiły pomordowanych przez hitlerowców mieszkańców Przysuchy oraz poległych partyzantów. Najstarsze nagrobki rzymskokatolickie znajdują się w części środkowej cmentarza. Pochodzą z 2. ćw. XIX w. Są to płyty nagrobne: Feliksa Skrętowskiego- oficera artylerii polskiej oraz Maryjanny Kaliwodziny. Większość historycznych nagrobków wykonano z piaskowca, występuje również granit i żeliwo. Występują różne typy i formy: płyta nagrobna, krzyż na cokole, stela, grobowiec, obelisk, figura na cokole, pień drzewa na skałkach, kolumna na cokole.
W sumie wpisem objęto 110 nagrobków (w tym jedną płytę nagrobną NN przedstawiciela wyznania ewangelickiego). Prezentują wysoki poziom artystyczny. Zachowało się wiele wartościowych inskrypcji nagrobnych pod względem literackim i językowym. Na kilku nagrobkach pojawiły się inskrypcje wykonawców (F. Bielecki w Rogowie, Majewscy z Szydłowca, T. Godecki, Staniszewscy z Radomia). Wśród pochowanych na cmentarzu znajdują się osoby zasłużone dla Przysuchy, m.in.:, Ludwik Skowyra, zm. 1965 r.- założyciel i pierwszy dyrektor pierwszej w Polsce szkoły spółdzielczej, Józef Grzecznarowski, zm. 1889 r.– pierwszy radca zarządu poczty w Królestwie Polskim, Jan Samborski, zm. 1877 r. i Ludwik Korzeniowski, zm. 1864 r.- burmistrzowie m. Przysuchy), Ludwik Szermer, zm. 1931 r.- właściciel apteki, Karol Olewiński, zm. 1917 r.- powstaniec styczniowy, Julian Szynkiewicz, zm. 1918 r., Felisk Sułkowski, zm. 1850 r., Lucjan Cieszkowski zm. 1898 r. - proboszczowie parafii przysuskiej, dr Walerian Libiszowski, zm. 1943 r.- lekarz przysuski.
Wśród nagrobków kilka płyt nagrobnych posiada inskrypcje rosyjskie (nieczytelne).

https://www.mwkz.pl/archiwum-aktualnosci-lista/1121-cmentarz-rzymskokatolicki-w-przysusze-zabytkiem