Starostwo Powiatowe

Początki powiatów na terenie Śląska sięgają czasów aneksji śląska przez państwo pruskie. Powiat pszczyński utworzono w 1742 r. Jego obszar to terenu sięgające Mysłowic na północy, a przedmieść Bogumina na południu. W wyniku zmian związanych z reformą administracyjną lat 1816-1817, odłączono ziemię mysłowicką, okręg wodzisławski i część dawnego klucza bogumińskiego. W takiej formie powiat pszczyński przetrwał do 1922 r.
W początkach starostowie (landraci) sprawowali swe funkcje w swoich dobrach dziedzicznych, a na początku XIX w. starostwo zajmowało pomieszczenia w budynku książęcym oraz budynku miejskim (budynek narożny na rynku i ulicy Bankowej - obecnie Rynek 7).
27 marca 1886 na sejmiku powiatowym podjęto jednogłośnie uchwałę o wybudowaniu stałej siedziby starostwa powiatowego. Teren pod budowę zakupiono od księcia pszczyńskiego Jana Henryka XI Hochberg, o powierzchni 5050 metrów kwadratowych położonych przy Gimnasialstrasse (obecna 3 Maja) naprzeciw gimnazjum, za 2400 marek.
W budynku starostwa przewidziano pomieszczenia dla wydziału powiatowego, powiatowej kasy oszczędności, powiatowej kasy komunalnej. Zaplanowano także mieszkania dla starosty, posłańca i poborcy. Koszt budowy wraz z ceną parceli i wyposażenia miał wynieść 80 tyś. marek. Mieszkanie starosty tworzyło 10 pokoi i pomieszczeń, dodatkowo zajmował także stajnię, wozownię i mały ogród.
Projekt budynku stworzył miejscowy budowniczy Gustaw Staudinger, a zatwierdził go królewski radca budowlany Hammer. Miejska komisja budowlana w składzie: Berger, Asser, Lux zatwierdziła zgodę na budowę.
Rozkład poszczególnych pomieszczeń według planów budowy przedstawiał się następująco:
w suterenie znajdowały się mieszkania posłańca i poborcy, oraz piwnice i pralnia,
na parterze były sale obrad sejmiku powiatowego, biura starosty, wydziału powiatowego, posłańca oraz innych urzędników, a także skarbiec i poczekalnia, były przewidziane także pokoje dla powiatowej kasy oszczędności i powiatowej kasy komunalnej,
na pierwszym piętrze znajdowało się mieszkanie starosty, obejmujące dwie jadalnie, pokój kredensowy, sypialnię, salon, mniejszy pokój dzienny, trzy pokoje gościnne, kuchnia i spiżarnia.
Pierwszym landratem, który zamieszkał w nowym budynku starostwa był Heinrich Schröter z Trzebnicy na Śląsku.
Już w roku 1908, gdy landratem był Ernst von Heynking, postanowiono rozbudować budynek starostwa. Także i ten projekt jest autorstwa Gustawa Staudingera. Dokonano wtedy powiększenia zarównio części administracyjnej jak i mieszkalnej.
Osobne biura po rozbudowie otrzymali: królewski asesor, powiatowy sekretarz oraz pracownicy wydziały powiatowego. Dobudowano także drugi skarbiec, poczekalnię oraz toalety, a cześć mieszkalną powiększono o kilka pokoi i tarasów, oszkloną altanę oraz oranżerię.
W takim kształcie landratura działała do 1922 r. gdy do budynku wprowadziło się starostwo powiatowe pszczyńskie (po zmianie przynależności ziemi pszczyńskiej).
W 1926 r, w ogrodzie starostwa została wybudowana drewniana altana, posiadająca ażurowe ścianki wykonane z okorowanych gałęzi ułożonych w nieregularne wzory, a strop z desek, pokrycie dachu stanowiły ceramiczne dachówki z wieńczącą dach półmetrową iglicą z ocynkowanej blachy z kulą na szczycie. Altana została gruntownie odrestaurowana w ostatnich latach.

(na podstawie opracowania p. Joanny Strońskiej-Przybyła, pracownika Archiwum Państwowego w Katowicach, oddział w Pszczynie publikowanego w książce "Z dziejów pszczyńskich kamienic i ich mieszkańców 1748-1939) - za jej zgodę na użycie serdecznie dziękuję)