Restauracja "Stara Karczma"

Notsackmühle istniał już w średniowieczu; najpierw za czasów krzyżackich jako odlewnia miedzi, a po 1457 roku już jako młyn zbożowy. W roku 1819 wybudowano nowy młyn w miejscu starszego, po którym do dziś jeszcze można wypatrzeć partie murów w dolnej części budynku od strony Kumieli. Wszystkie młyny wodne należały początkowo do miasta, a od 1806 r. oddano je w dzierżawę za odpowiednimi opłatami. W roku 1844 młyn Notsackmühle został wydzierżawiony na 15 lat obrotnemu przedsiębiorcy Ignatzowi Grunau. Ten jednak na tym nie poprzestał i 4 listopada 1844 za zgodą rady miejskiej wykupił go na własność wraz z magazynem, domem młynarza z ogrodem i trzema morgami ziemi od młynarza Johanna Friedricha Lange za 9000 talarów. Ze względu na nowe pruskie przepisy z roku 1850 sprawa własności młynów skomplikowała się; w efekcie kilku procesów sądowych Grunau został zmuszony do płacenia obniżonych opłat z tytułu użytkowania młynów, ustalonych w 1806 r. W latach 1859-1861 Ignatz Grunau wynajmował młyn Notsackmühle przy Zewnętrznej Grobli Młyńskiej nr 38 niejakiemu Weberowi, a następnie Richardowi Wegmannowi. Młyn zlicytowano 14 kwietnia 1866 r. za 7000 talarów, nabyła go wówczas Dorothea Wegmann z d. Grunau. Od 1867 r. dzierżawił go Heinrich Strübig. Od początku lat 90. XIX w. młyn (pod adresem Äußerer Mühlendamm nr 36/37, później nr 47) należał do Ericha Pfaffendorfa - prawdopodobnie to on przebudował młyn do obecnej formy, o czym świadczył napis namalowany na wysokości pierwszego piętra ("Nothsack-Mühle E. Pfaffendorf 1457 - 1893").
Po II Wojnie Światowej polskie władze zabiegały u rosyjskiego komendanta wojskowego o przekazanie im zajętego przez wojsko młyna przy ul. Traugutta. Oficjalnie wydały nawet nakaz urzędowy, na mocy którego powołanie na kierownika młyna otrzymał Stanisław Barański, ale młyna nie odzyskano. Służył on kwatermistrzostwu Armii Czerwonej. Dopiero po opuszczeniu Elbląga przez te wojska, jak wspominał Tadeusz Milicki, założyciel Elbląskiej Spółdzielni Spożywców, młyn uruchomiono dzięki inż. Wszelakiemu, który przyjechał do Elbląga z Bydgoszczy. Z upływem czasu zmieniały się funkcje użytkowe tego obiektu - była tam hurtownia i sklep. Po przebudowie z lat 2009-2010 mieści obecnie restaurację "Stara Karczma".

Opracował: Amadeusz Pfeifer

Źródła:
- M. G. Fuchs, "Beschreibung der Stadt Elbing und ihres Gebietes" Bd 3, Elbing 1826,
- Elbinger Wohnungs-Anzeiger 1868, 1890, 1894, 1910, 1920, 1930,
- A. Grunau, "Ignatz Grunau und George Grunau 1795-1890: Ein Beitrag zur Geschichte Elbings im neunzehnten Jahrhundert", Elbing 1937
-

http://www.portel.pl/artykul.php3?i=38545