Kaplica p.w. Świętej Barbary z k. XVII w. Remontowana w 1850 (wzniesiona na nowo), 1908 r. i na p. XXI w.
Budowa i wyposażenie. Kaplica drewniana konstrukcji zrębowej. Zbudowana z bali sosnowych. Salowa, bez wyodrębnionego prezbiterium z nawy, zamknięta trójbocznie. Dach jednokalenicowy, kryty gontem z kwadratową wieżyczką na sygnaturkę. Zwieńczoną stożkowym daszkiem gontowym. Wewnątrz ślady starej polichromii z wizerunkiem Świętych Piotra i Pawła.
Źródlo http://www.kosciolydrewniane.pl/
Około 1780r.na przedmieściu Rypina zwanegoI wanami" za bramą sierpską,jadąc traktem do Skrwilna(...)na pagórku wzniesiono (z balisosncwych) kościółek -kaplicę pod wezwaniem św.Barbary. Została ona zbudowna na terenie przeznaczonym pod przyszły cmentarz i miała spełniać rolę kaplicy cmentarnej. Epidemie chorób, w szczególności cholery,spowodowały,że zaniechano pierwotnego planu grzebania tam ofiar tych choró. Wokół kaplicy przez pewien czas grzebano jedynie niechrzczone dzieci. Lata wojen napoleońskich,które zrujnowały całe miasto, wycisnęły także swoje piętno na tym niewielkim budynku sakralnym. Wizytacja dziekańska z 1817r.kaplicę św.Barbary nazywa "kościołem spustoszałym". Przysposobności wyjaśnić trzeba mylną datę powstania kaplicy w niektórych publikacjach i źródłach.Ks.WalentyZałuski w wiarygodnej pracywydanej w1908r.zanotował,że kaplica św.Barbary została "wystawiona około1850r.".Podobnie w swoim oświadczeniu złożonym dr F.Dłutkowi w1983r, mieszkanka Rypina Maria Smolińska stanowczo stwierdza,że kaplicę św.Barbary "wybudował na swojej ziemi ojciec mego dziadka,JanCzachorowski".W dalszej części oświadczenia M.Smolińska pisze,iż "było to możliwe,bo rodzina Czachorowskich była właścicielką duże jpołaci ziemi przynależnej do Rypina,tam,gdzie dziś stoi ta kaplica,szkoła nr1,szpital,lecznica dla zwierząt,dzisiejszy Nowy Rynek..." Wyciąg z aktów notarialnych rypińskiego notariusza Antoniego Gralewskiego potwierdza,że wspomniany Jan Czachorowski był istotnie właścicielem placów, o których mówi po latach M,Smolińska. W1888r.,z powodu starości i choroby grunta te sprzedał Marcinowi Rewenkantowi i Franciszkowi Morawskiemu .
Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę,że "Kronika parafii rypińskiej zaczęta w roku1923 przez ks.dziekana Gogolewskiego "sporządzonaza pewne na podstawie istniejących wówczas w parafii wiarygodnych dokumentów pisząc o kościółku św.Barbary donosi,że po raz pierwszy wspomina o nim tradycja z roku1848, nadmieniając, że jest on zupełnie zniszczony". Należy przeto wnosić,że około1850r. kaplica św.Barbary w Rypinie z powodu fatalnego stanu została wyremontowana, albo nawet gruntownie przebudowana."Kronika parafi rypińskiej" zanotowała dalej, że "tradycja z roku 1852 powiada, że jest ona zupełnie wyremontowana". Kościółek ten,donosi dalej "Kronika","powstał zatem za czasów ks.Gryszpanowicza".Należy przeto usprawiedliwić ks.Załuskiego,który na tej podstawie powstanie kaplicy datuje,aczkolwiek niesłusznie,na rok1850.To samo dotyczyć może wkładu wspomnianegoJana Czachorowskiego zapewne nie w budowę,ale w gruntowną restaurację kaplicy św.Barbary przy dzisiejszej ulicy Mławskiej.
Restauracja kaplicy w1850r. uczyniła z niej budowlę gwarantującą przetrwanie conajmniej przez kilkadziesiąt lat. W 1908r. staraniem ówczesnego proboszcza idziekana rypińskiego ks.kanonika Mariana Witkowskiego oszalowano ściany ułożone wcześniej z sosnowych bali, a także wykonano metalowe ogrodzenie. Stąd też wnioskować należy, że jej nienaruszony stan pochodzi właśnie z 1850r.
Rypin : szkice z dziejów miasta
