Rozwadowska 21 (Sokół)

Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", działające w Rozwadowie od 1906 roku do wybuchu drugiej wojny światowej. Swą siedzibę miało w budynku przy ulicy Pańskiej, dzisiejsza ulica Rozwadowska miasta Stalowa Wola. Piętrowy monumentalny budynek wybudowany w 1906 roku ze składek społeczeństwa, ozdobiony różnorodnymi ryzalitami i kamienną figurą "sokoła" na szczycie, przez lata tętniący życiem kulturalnym, do dzisiaj nazywany jest "Sokołem". W nim była duża sala ze sceną i balkonem oraz kilka mniejszych pomieszczeń.
"Sokół" to najstarsze polskie Towarzystwo Gimnastyczne, które zostało założone 7 lutego 1867 r. we Lwowie, gdzie mieścił się Główny Zarząd "Sokoła" zwany "Macierzą". Jego gniazda powstawały w miastach zaboru austriackiego, gdzie Polacy posiadali największą swobodę działania. Był stowarzyszeniem sportowym, z przewagą dyscyplin gimnastycznych, ale głównym zadaniem "Sokoła" była praca społeczno-wychowawcza o silnym zabarwieniu patriotycznym i religijnym. Młodzież zrzeszoną w organizacji nazywano Sokołami. Działał do wybuchu II wojny światowej.
Gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" powstałe w Rozwadowie należało do okręgu jarosławskiego. Do organizacji należeli synowie mieszczan i miejscowi urzędnicy, którzy poprzez uprawianie sportu i działalność kulturalną pielęgnowali polskie wartości patriotyczne i narodowe, zgodne z dewizami "Bóg, Honor i Ojczyzna" oraz "W zdrowym ciele zdrowy duch". Młodzież zrzeszona codziennie wieczorem przez 3-4 godziny ćwiczyła swą sprawność fizyczną na poręczach, drążku, koniu, wykonywali ćwiczenia wolne oraz siłowe. Zarząd sprawił im stroje do ćwiczeń oraz mundury polowe. Założono drużynę strzelecką. Przy "Sokole" prowadzone były kursy przysposobienia wojskowego, były wykłady i ćwiczenia w terenie, które obejmowały strzelanie. Organizowane były różne zawody sportowe, wyjeżdżano na zloty. Powstawały wciąż nowe sekcje sportowe i prowadzono zajęcia gimnastyczne dla szkół. Podczas wszystkich uroczystości wysportowana młodzież w swych mundurach dumnie maszerowała przez miasto. Ochotnicza Straż Pożarna miała tu swoje spotkania i wspólne ćwiczenia z "Sokołem".
"Sokół" od momentu powstania był też centrum życia kulturalnego miasta, pełnił rolę domu kultury. Tu było miejsce dla każdego. Gromadziła się młodzież z całego miasta, której organizowano miłe spędzenie czasu. W ten sposób dbano, by młodzi ludzie nie włóczyli się po ulicach miasta. Trudno dziś wymienić, co przez wszystkie lata działało przy "Sokole". Tu założono zespół mandolinowy "Lutnia", powstał klub piłki nożnej "San", działało kółko teatralne, uczono tańczyć i śpiewać. Wystawiane były przez młodzież przedstawienia okolicznościowe, patriotyczne i religijne, bajki dla dzieci, Jasełka ... Zaangażowani byli wszyscy. Jedni byli aktorami, inni robili dekoracje, a podziwiać ich występy przychodziło prawie całe miasto. Starsi przychodzili na zabawy, na zebrania i różne spotkania. Działało też kino, kasyno, kawiarenka i zawsze były dobre ciastka. Tu zawsze można było mile spędzić czas, wspominają ze wzruszeniem mieszkańcy pamiętające te czasy.
Po wojnie budynek nie miał właściciela, w latach ok. 1960-1980 działalność prowadził w nim klub "Ronita", potem na kilka lat budynek przejął Sąd. Obecnie zaniedbany budynek stoi pusty i nie jest dobrą wizytówką miasta. Zapomniano o zabytkowym obiekcie będącym cząstką historii miasta, nad czym ubolewają bezradni mieszkańcy Rozwadowa.

http://fotopolska.eu/Stalowa_Wola/b49831,Rozwadowska_21.html