†

Synagoga

To ul. Poprzeczna ( dalej). Kominy to pozostałość po rytualnej łaźni ( mykwie) rozwadowskich Polaków wyznania mojżeszowego. Budynek po prawej istnieje do dzisiaj. W latach 60 XX wieku była tu piekarnia. A w latach funkcjonowania bożnicy był integralną częścią kompleksu świątyni. Synagoga stała ścianą szczytową- centralną w kierunku Jerozolimy (kanon). To ściana - gdzie było miejsce przechowywania Tory. Na środku był tzw. Bim - coś w rodzaju podwyższenia, balkonu, ambony. Tam kantor i nauczyciel czytali ,śpiewali. Kobiety chyba nie mogły wchodzić do części dla mężczyzn i chłopców po barmicwie. Było dla nich miejsce za małymi okienkami z tyłu nad wejściem ( coś jak chór w świątyni katolickiej) ale zamurowany - z otworami. Tuż za wejściem było obniżenie posadzki ( choćby niewielkie - ale obowiązkowe) . Umożliwiało to modlitwę - "z głębokości wołam do Ciebie Panie". To stara religia mozaistyczna obrosła niezliczonymi wykładniami, przepisami, niezwykle szczegółowymi zasadami, objaśnieniami itp. itd. etc. (Talmud).

do mozetsmozets: Ciekawe uzupełnienie fotografii!

Teraz zauważyłem, że przez otwór w ścianie widoczny jest fragment wieży kościoła Matki Bożej Szkaplerznej.

Z pewnością znacznie później niż 1916.

Ten drewniany budynek stoi nadal.

do WW: Zdjęcie z 6 kwietnia 1948 r.

do Wiesław Smyk: Dzięki!

do kaziu: Zgadza się to domek ul. Poprzecznej. Resztki ściany szczytowej bożnicy stały jeszcze na początku lat 50-tych. W domku za świątynią mieszkały rodziny kolejarzy. Były to domki pożydowskie ( biednych żydów). Których w czasie okupacji wyprowadzono z miasta. Najstarszych i niezdolnych do marszu rozstrzelano na Rynku. Widok był straszny. Robił to jeden SS-man z Parabellum metodą katyńską ( tył głowy) . Magazynki ładował mu żołnierz. Jak egzekutor się zmęczył - szedł na piwo do restauracji tuż przy Rynku. Żydzi siedzieli na ziemi cierpliwie, czekali i modlili się ( Adonai, Adonai). Gdyby ktoś z gojów próbował to fotografować lub jawnie podglądać - dołączał do tych na placu.

Synagoga widziana od strony południowo-zachodniej

Synagoga zwana w Rozwadowie bożnicą nie znajdowała się przy Rynku lecz przy ulicy Poprzecznej. Wielu Rozwadowiaków wymawiało "bożnica" - jak "burznica" (fonetycznie) - to chyba był taki regionalizm wymowy. Od strony na zdjęciu po lewej, przylegały do synagogi zabudowania mykwy - czyli rytualnej łaźni starozakonnych. To był zespół „kotłowni” (to ta część z kominami) i budynek samej łaźni. Łaźnia oczywiście nie była koedukacyjna. Do synagogi nie wolno było chodzić jeśli ktoś był "nieczysty". To szerokie pojęcie. Nie mówię już o przypadłościach kobiet - to cała instrukcja z Talmudu. Po lewej stronie, również jako ciąg zabudowań mykwy stał budynek łaźni ( stoi do dzisiaj) i to w nim po wojnie znajdowała się piekarnia. W budynku synagogi oczywiście nigdy nie było niczego poza domem modlitwy. Dom modlitwy wyznania mojżeszowego ( ale nie synagoga) znajdował się również tuż przy piekarni Skrucha , przy ulicy biegnącej do dworca PKP. Istnieje do dzisiaj jako warsztat, garaż, czy coś w tym sensie.

Plac targowy można powiedzieć umiera śmiercią naturalną.Przyjeżdża jeszcze kilku sprzedawców i i kilkadziesiąt osób kupujących. Nikt nie pobiera opłaty a sprzedający sprzątają sami. Coraz bardziej zarasta chwastami.