Opis obiektu – dawny dom loży masońskiej w Stargardzie
Kamienica dawnej loży masońskiej w Stargardzie stoi przy dzisiejszej ulicy Bolesława Krzywoustego 49 (dawniej Königstrasse 49), na rogu nieistniejącej już Kirchgasse, naprzeciwko Fary Mariackiej. To reprezentacyjny, klasycystyczny dom mieszczański o pięcioosiowej fasadzie, urozmaiconej dwoma wysuniętymi ryzalitami. W bocznej, wysuniętej części budynku, na pierwszym piętrze, urządzono salę posiedzeń loży – pozbawioną okien od strony wnętrza, a od zewnątrz zaznaczoną trzema „ślepymi” oknami, co podkreślało jej szczególny, symboliczny charakter.
30 czerwca 1746 roku w Stargardzie powstała pierwsza na Pomorzu loża masońska „Pod Trzema Kaflami” (Aux trois Carreaux / Zu den drei Fliesen), zależna od berlińskiej Wielkiej Loży Matki „Trzech Globów”. Działała według obrządku francuskiego i liczyła początkowo 52 członków, jednak według przekazów jej działalność ustała około początku wojny siedmioletniej, czyli w 1756 roku.
W drugiej połowie XVIII wieku w Stargardzie funkcjonowała również loża „Augusta pod Złotą Koroną”, a w 1803 roku to właśnie ona zakupiła od spadkobierców generała dywizji Karla Wilhelma von Tschirschky’ego kamienicę przy Königstrasse 49 za 3600 talarów. Budynek przebudowano i przystosowano do pracy lożowej oraz spotkań towarzyskich: wewnętrza ukształtowano tak, by odpowiadały wymogom rytuału, a wspomniana sala posiedzeń, pozbawiona okien, znajdowała się na pierwszym piętrze.
W 1805 roku stargardzkie loże zostały scalone w jedną organizację pod nazwą „Juliusz pod Jednością” (Julius zur Eintracht), podporządkowaną berlińskiej Wielkiej Loży Matce „Trzech Globów”. Uroczysta inauguracja nowej placówki odbyła się 29 maja 1805 roku właśnie w domu przy Königstrasse 49, w obecności licznych gości, głównie ze Szczecina; z tej okazji bracia-muzycy wykonali kantatę Mozarta.
Dom masoński pełnił funkcję nie tylko miejsca obrad, lecz także ważnego centrum życia towarzyskiego. Rodziny braci mogły przychodzić na nieoficjalne spotkania w każdą środę przez cały okres zimowy, a w piątki zezwalano na przyprowadzanie gości, którzy nie byli wolnomularzami. Później budynek przeszedł na własność loży „Juliusz pod Jednością”, a następnie kamienica stała się własnością rodziny Mampe, znanych na Pomorzu wytwórców likierów. W okresie międzywojennym w budynku urządzono salę do ćwiczeń gimnastycznych.
(Źróło stargardia.pl)
(W.S)
