Według źródeł historycznych, pierwsza drewniana kaplica łacińska w Dzikowie, jako filia parafii oleszyckiej, powstała na gruncie stanowiącym własność kościelną, w drugiej połowie XVII wieku (być może z inicjatywy ks. Jana Koruńskiego lub jego bezpośrednich następców). Kaplica ta nie była konsekrowana, ale z powodu znacznej odległości od kościoła parafialnego w Oleszycach (ok. 15 km) okresowo odprawiano w niej nabożeństwa, a także udzielano sakramentów.
W roku 1661, obok kaplicy, Mikołaj Hieronim Sieniawski, hetman polny koronny, właściciel wsi wybudował dla ubogich - szpital. Przeznaczył na ten cel dom z ogrodem oraz ćwierć łana ziemi ornej. W 1707 roku Adam Mikołaj Sieniawski – hetman wielki koronny, ustanowił fundusz na utrzymanie wikarego przy kaplicy dzikowskiej, a 23 września 1720r. (dokument wydany w Sieniawie) odnowił i rozszerzył fundację szpitala.
W kronice oleszyckiej parafii (Liber Memorabilium Parochiae Oleszycenzis ad Anno domini 1838) jest opis wizytacji biskupa przemyskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego, odbytej w Dzikowie w dniu 21 sierpnia 1744r. Jest tu mowa o kościółku drewnianym, który miał „ołtarz wielki stolarską robotą gładko robiony, a obraz w nim Św. Trójcy na płótnie, na którym firanki ponsowe kitaykowe”. Z opisu tego wynika również, że ówczesny kapelan ksiądz Błażej Smaliżewski w całej pełni korzystał z przysługujących mu praw i dochodów. Niemniej jednak biskup wyraził żal, że nie może eregować tu parafii z powodu braku stałego uposażenia i zobowiązał kapelana do usilnych starań, aby August Aleksander książę Czartoryski, właściciel wsi, utworzył tu stałe beneficjum. Biskup pozwolił jednak wiernym z Dzikowa, Ułazowa, Cewkowa, i Moszczanicy, należącym dotychczas do parafii w Oleszycach, aby mogli wypełniać obowiązki religijne i przyjmować wszystkie sakramenty w tutejszej kaplicy. Nie oznaczało to jednak powstania samodzielnej parafii.
Biskup wizytował również, wyżej wspomniany, przykościelny szpital, bowiem opiekę nad nim sprawował miejscowy kapelan.
Adam Kazimierz książę Czartoryski, generał ziem polskich, ustanowił fundację na rzecz budowy nowego kościoła i w 1781r. wybudowano nowy murowany z cegły kościół funkcjonujący do dziś. Świątynię tą konsekrowano pod wezwaniem Świętej Trójcy w 1834 roku.
W 1869r., proboszcz ks. Jan Feliks, część szpitala przeznaczył na mieszkanie dla miejscowego organisty. W 1881r. parafia tutejsza wybudowała dom parafialny drewniany „koszowany i trynkowany”. Budynek ten długo nie służył, bowiem już 1885r. grzyb poczynił ogromne szkody do tego stopnia, że nie można była w tym budynku mieszkać. Nową plebanię, już murowaną, poświęcono i oddano do użytku 15 kwietnia 1887r.
Końcem grudnia 1888r. zakupiono do kościoła nowe organy, a w 1893r. zbudowano „nowy wielki ołtarz” i odnowiono (odmalowano) prezbiterium. W kwietniu 1895r. na zebraniu parafialnym zdecydowano o wymianie pokrycia dachu kościoła na blaszany oraz postanowiono wyremontować mur okalający kościół. Już w maju t.r. wmurowano w nowe filary żelazną bramę i furtę na dziedziniec kościelny, a jesienią dach kościoła pokryto blachą. Na wiosnę następnego roku (w kwietniu) na dachu zamontowano rynny. Roboty wykonał majster blacharski Jan Kamiński z Przemyśla.
W 1882r. w grudniu, za składki i dobrowolne ofiary parafian, ułożono w kościele kamienną posadzkę z płyt „trembowelskich” i balustradę żelazną. W maju 1885r. Baron Hugon Wattman, właściciel większej posiadłości ziemskiej na terenie wsi, zamienił w 1924r. przysługujące szpitalowi serwituty na łąkę. Ostatnia podopieczna domu zmarła w 1939r. Odtąd budynek w całości służył jako organistówka. W 1954r. decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lubaczowie dawne uposażenie domu ubogich zostało upaństwowione.W kościele znajdują się również tablice poświęcone pamięci żołnierzy Wojska Polskiego, partyzantów Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich oraz mieszkańców wsi, zamordowanych przez Niemców, NKWD i UPA. Opodal murowana plebania z początków XX w.
Opracowali: Maria i Stanisław Sobczyszynowie, na podstawie materiałów dotyczących dziejów Starego Dzikowa i okolic, zebranych przez Pana Janusza Mazura, opublikowanych w IX i X tomie Rocznika Lubaczowskiego, wydanego przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubaczowskiej w 2000 roku pod przewodnictwem redaktora naczelnego dr Zygunta Kubraka
Stary Dzików, styczeń 2004r.
więcej  |
