Kościół św. Antoniego

W kościele znajduje się jeden z najbardziej interesujących zespołów gotyckich malowideł ściennych, części którego autorem był nieznany z imienia XV-w. malarz zwany Mistrzem Brzeskich Pokłonów Trzech Króli, twórca polichromii m.in. w Pogorzeli i Krzyżowicach. Kościół datuje się na kon. XIII w. W 1534 r. stał się kościołem ewangelickim (i pozostał nim do 1945). W 2 poł. XVII w. nawa została nadbudowana, a kalenica dachu obniżona. Następnie podwyższono także wieżę. Od poł. XIV do XVI w. wnętrza pokryto dekoracją malarską wykonaną w 4 etapach: ok. poł. XIV w. powstały malowidła w dolnej części wsch. ściany prezbiterium, ok. 1418-1428 malowidła górnej części tejże ściany, w 2 ćw. XV w. polichromie w nawie, a w 1 tercji XVI w. w kruchcie. W 2 poł. XVI w., przypuszczalnie w związku z przejęciem kościoła przez protestantów, malowidła zostały zatynkowane. Pierwszy fragment odsłonięto przed 1935 r. Kolejne stopniowo odkrywano i konserwowano w l. 1958-1978. Po II wojnie światowej kościół włączono do parafii św. Jana Chrzciciela w Łosiowie. Obecnie nosi wezwanie św. Antoniego.
Wczesnogotycki kościół otoczony jest ceglano-kamiennym murem. Zbudowany z cegły, oszkarpowany, składa się z nawy z kruchtą od południa., wyodrębnionego prezbiterium z płn. zakrystią, oraz wieży. Przykryty jest dwuspadowymi dachami (na elewacji wieży zachowany jest ślad dachu nawy sprzed przebudowy), wieża zwieńczona hełmem z latarnią. Dwuprzęsłowa nawa nakryta jest stropem, prezbiterium sklepione krzyżowo-żebrowo (na jednym ze wsporników znajdziemy słabo czytelną już maskę), zakrystia kolebkowo. Drzwi do zakrystii zachowały ozdobne okucia i datę 1658. Wnętrze: ściany i sklepienie prezbiterium pokrywają polichromie. Fragment najstarszych znajduje się w prezbiterium, wokół sakramentarium na ścianie wsch. – to częściowo zachowane 4 kwatery ze scenami: Arma Christi, Jezus w świątyni, Zesłanie Ducha Św. (?) i Przemienienie (?). Na tej samej ścianie znajduje się m.in. późniejsza scena Męczeństwa św. Wawrzyńca. Polichromie na ścianach płn. i płd. przedstawiają Pasję i Pokłon Trzech Króli. Na sklepieniu są przemalowane symbole ewangelistów. W nawie znajdziemy sceny pasyjne, starotestamentowe i z żywotów świętych. Kościół jest użytkowany, dostępny.
Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu, 1.12.2014 r.
Źródło:

https://zabytek.pl/pl/obiekty/...-antoniego-d-sw-wawrzynca-2525

(CC BY-NC-ND 3.0)