Kościół św. Rozalii

Kościół został wybudowany na skraju ówczesnej zabudowy Susza.
Początkowo, dzięki wsparciu Towarzystwa św. Bonifacego i św. Wojciecha, wybudowano w tym miejscu kaplicę, którą poświęcono 29 września 1867 roku. Kaplicę powiększono w 1891 roku, a 21 lutego 1902 roku erygowano tu parafię p.w. św. Rozalii. Wkrótce przystąpiono do budowy nowego kościoła według projektu architekta Gebharda z Gdańska. W dniu 26 lipca 1904 roku poświęcono kamień węgielny, natomiast dwa lata później – 5 grudnia 1905 roku gotową budowlę. Uroczysta konsekracja świątyni miała miejsce 4 czerwca 1923 roku. Dokonał jej biskup warmiński Augustyn Bludau.

Jest to kościół neogotycki, murowany z cegły, jednonawowy, z wyodrębnionym wielobocznym prezbiterium i smukłą, kwadratową wieżą wysuniętą przed nawę. Po bokach prezbiterium usytuowano dwie zakrystie, natomiast po bokach wieży dwie kruchty – w efekcie do wnętrza prowadzą trzy profilowane portale. Wieżę zwieńczono ostrosłupową strzelistą iglicą nawiązującą do gotyckich sygnaturek, na szczycie której nad krzyżem osadzony został blaszany kur. Z blaszanego pokrycia dachu wieży zostały wyprowadzone narożne rzygacze. Elewacje budowli ozdobiono bogatym detalem, są tam profilowane okna z ceglanymi laskowaniami, okulusy w półszczytach nawy, pasy blend. Korpus zamknięto dachem dwuspadowym krytym dachówką. Wnętrze nawy nakryte zostało spłaszczonym sklepieniem kolebkowym, wspartym na osadzonych w murze belkach. W prezbiterium zastosowano sklepienie żebrowe. Prezbiterium oddzielone jest od nawy profilowanym łukiem tęczowym.

Wystrój i wyposażenie kościoła pochodzi z okresu jego budowy i utrzymane jest w stylu neogotyckim. Ołtarz główny, w formie tryptyku, zawiera płaskorzeźbione sceny Niesienia krzyża i Opłakiwania. W łuku tęczowym umieszczono pseudogotycką Grupę Ukrzyżowania. Organy zostały zbudowane w firmie Maxa Terletzkiego w Królewcu. W oknach znajdują się neogotyckie witraże figuralne, wykonane w pracowni Georga Schneidera w Ratyzbonie. Przedstawiają one patronkę kościoła, św. Rozalię (po środku), scenę Zmartwychwstania.(po lewej) i Wniebowstąpienia (po prawej). Trzy kościelne dzwony odlano w 1903 roku w olsztyńskiej filii firmy Franza Schillinga z Apoldy w Turyngii.

Za: http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Rozalii_w_Suszu