Synagoga

Synagoga w Kazimierzu Dolnym – zbudowana w drugiej połowie XVIII wieku, przy obecnej ulicy Lubelskiej 4. Podczas II wojny światowej, po przybyciu frontu do miasta w 1944 roku, hitlerowcy doszczętnie zdewastowali synagogę. Po wojnie budynek synagogi stał opuszczony i popadał w ruinę. W 1953 roku budynek bożnicy odbudowano i gruntownie wyremontowano, przeznaczając ją na salę kinową. W 2003 roku kino zostało zamknięte, a główna sala pozostaje niewykorzystywana. W bocznych pomieszczeniach budynku urządzono pokoje do wynajęcia. Obecnym właścicielem jest warszawska gmina żydowska.

Murowany z lokalnego kamienia wapiennego budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta (14,8 na 16,9 m) w stylu późnobarokowym. W południowo-zachodniej części bożnicy znajduje się główna sala modlitewna, a od strony północnej - babiniec. Dawniej wnętrza synagogi zdobione były bogatą polichromią naścienną oraz sklepieniową, przedstawiającą m.in.: Ścianę Płaczu w Jerozolimie, Grób Racheli oraz zwierzęta. Podczas remontu z 1953 roku zrekonstruowano ośmioboczne sklepienie, jednak bez dekoracji oraz zamurowano arkady, które ponownie przebito w 1995 roku. Do dnia dzisiejszego zachowało się sklepienie przedsionka. Ciekawostką jest zegar słoneczny znajdujący się na bocznej ścianie budynku.

Na ścianie synagogi jest umieszczona tablica pamiątkowa o treści: "Ku czci trzech tysięcy polskich obywateli żydowskiej narodowości, dawnych mieszkańców Kazimierza Dolnego, zamordowanych przez okupanta hitlerowskiego w czasie II wojny światowej".

O synagodze istnieje legenda mówiąca, że bożnicę miał ufundować sam król Kazimierz Wielki jako dar dla swojej ukochanej Esterki. Kamienie na budowę miały pochodzić ze Ściany Zachodniej w Jerozolimie, a parochety podobno uszyła sama Esterka.