Mur miejski przy Podgórnej

Mury miejskie Szczecina.
Początkowo, do połowy XIII wieku były to obwarowania drewniano-ziemne, następnie na przełomie XIII/XIV wieku zaczęto je wymieniać na bardziej trwałą konstrukcję z kamienia lub cegły, którą w XIV i XV wieku zastąpiono murem ceglanym. Najstarsza wzmianka o rozpoczęciu budowy murów miejskich pochodzi z 1283 roku. Mur ceglany oparty na kamiennym fundamencie powiązany był z otwartymi basztami łupinowymi o prostokątnym lub półkolistym kształcie, określanymi również nazwą czatowni (niem. wikhus, wichhus), z których większość z czasem przebudowano, tworząc z nich baszty łupinowe zamknięte. Poza basztami prostokątnymi mury miejskie posiadały baszty cylindryczne, wybudowane jako samodzielne dzieła obronne. Razem 46 baszt, z tego 9 baszt cylindrycznych i 37 baszt łupinowych (2 baszty półkoliste zamknięte, oraz 18 baszt prostokątnych zamkniętych i 17 baszt prostokątnych otwartych). Całość uzupełniały cztery bramy miejskie z przejazdem usytuowanym na osi, które z czasem uległy licznym przeobrażeniom i udoskonaleniom (dobudowano przedbramia, basteje), oraz 7 furt wodnych i dwa przejścia, położone od strony nabrzeża (tzw. bramy wodne).
Lico muru było z kamienia polnego lub cegły, a także mieszane, kamienno-ceglane. Mur ceglany posiadał wysokość od ok. 5 m do 8-9 m. Cegłę układano w wątku wendyjskim (dwie wozówki i jedna główka), lub holenderskim (wozówka i główka). Jego grubość u podstawy liczyła do 2 m i stopniowo zmniejszała się ku górze do 1 m. Miąż muru stanowił gruz kamienny spajany zaprawą wapienną. Niestety rzeczywistej wysokości muru nie możemy obecnie stwierdzić. Według Carla Fredricha mury przy zamku mierzyły od strony wewnętrznej 5 m a od strony stoku 7,5 m, natomiast przy Baszcie Siedmiu Płaszczy miały około 7 metrów wysokości i spoczywały w ziemi na zachowanej krzywiźnie o podstawie około 2 m wysokości, czego wymagało złe podłoże, a także podchodząca pod mury woda z położonego obok zakola rzeki Odry. Przedłużenie murów przy Baszcie Siedmiu Płaszczy miało grubość u dołu około 1,20 m, natomiast u góry około 1 m. Szerokość muru przy fundamentach od południowej strony miasta poznaliśmy przy okazji odkrycia fragmentu murów obronnych i fundamentów Baszty Okrągłej przy ulicy Świętego Ducha. Z kolei mury położone wzdłuż rzeki mogły być niższe, także ich grubość była tu mniejsza, niż gdzie indziej. Dodatkowo pomiędzy Bramą Mariacką a Bramą Mostu Długiego wybudowano podwójny ciąg muru miejskiego (niem. Zwinger), z usytuowanym wewnątrz przejściem, jak to widzimy na planie z 1721 roku. Jego wschodni odcinek stanowił jednocześnie tylną ścianę dla stojących na nabrzeżu Bollwerk dwóch spichlerzy, tzw. „składów górnych” (niem. Oberste Sellhaus). Fredrich wspomina o podobnym międzymurzu położonym od strony rzeki przy klasztorze pofranciszkańskim św. Jana.
Do końca XV wieku Szczecin był już w całości otoczony murami i podwójną fosą przedzieloną wałem obronnym. Fosa od północnej strony była wypełniona wodą, natomiast od południowej strony była sucha.
Rozbiórkę średniowiecznych murów władze pruskie rozpoczęły w 1725 roku i czyniły to konsekwentnie mimo oporu ze strony ich właściciela, Rady Miejskiej. Prace rozbiórkowe zakończono w latach czterdziestych XVIII wieku. W ciągu murów miejskich, na miejscu średniowiecznych fos o głębokości sięgającej niekiedy do 20 metrów, od strony północnej i zachodniej, od roku 1725 przez okres około dwudziestu lat, powstały dwa place, stykające się w miejscu dawnego „bastionu z kawalerem” (Hohe Kavalier Bastion). Fosy zasypano m. in. gruzem uzyskanym z rozebranych murów średniowiecznych. Początkowo każdy z nich nosił nazwę Placu Parad (jeden z dodatkiem „Biały”, drugi „Zielony”, służąc jako place ćwiczeń dla wojska, potem zmieniając kolejno nazwy, przyjął ostatecznie nazwę Placu Parad (Paradeplatz) dla obecnej Al. Niepodległości, oraz Placu Królewskiego (Königsplatz) dla obecnego Placu Żołnierza Polskiego. Z dawnych średniowiecznych umocnień do naszych czasów zachowała się tylko jedna z baszt, Baszta Panieńska, oraz fragment muru oporowego przy ulicy Podgórnej. W ciągu XX i na początku XXI wieku odkryto także pozostałości kilku baszt i resztek muru miejskiego, które niestety zostały zniszczone wskutek działań wojennych w latach 40. XX wieku, względnie zostały powtórnie zasypane