Kolumna "Zośki"

Kolumna „Zośki” w Szydłowcu – pełniąca zapewne kiedyś funkcję pręgierza to rzeźba w kształcie dzbana z motywami roślinnymi, zwieńczona platformą okoloną żelazną balustradą, na której ustawiony został posąg kobiety.
Manierystyczna kolumna pochodzi z XVII w, a. według tradycji, znajdującą się na jej platformie postać zwano „Zośką”. Miano to pochodziło prawdopodobnie od imienia pierwszej napiętnowanej przy tym pręgierzu kobiety.
Dokładne losy monumentu nie są znane. Wiadomo, że „Zośka” została przedstawiona na osiemnastowiecznej rycinie Zygmunta Vogla (Widok Rynku w Szydłowcu, 1795). Nie było jej już jednak na przedstawiającym rynek obrazie Józefa Szermentowskiego z 1854. Bezgłową rzeźbę „Zośki” zamurowano w ścianie szydłowieckiego ratusza około 1815. Odnaleziono ją w latach 80. XX w., podczas remontu budynku. Przez kilkadziesiąt lat przechowywało ją miejscowe muzeum. Kolumnę można było do 2004 oglądać na cmentarzu, w nagrobku ks. Stanisława Straszaka (zm. 1833).
Inicjatywę przywrócenia pomnika podjęła Rada Miasta Szydłowca. Odrestaurowaną kolumnę ustawiono na Rynku Wielkim przed ratuszem w 2004. Cały pomnik, zrekonstruowany według projektu konserwatora dzieł sztuki Grzegorza Wiatra, odsłonięto uroczyście 5 listopada 2009.