Budynek powstał w latach 1892-1893 dla niemieckiego Bractwa Strzeleckiego (Schützenbrüderschaft), kontynuującego tradycję toruńskiego Bractwa Kurkowego, którego korzenie sięgają średniowiecza. Został posadowiony w fosie oddzielającej Stare i Nowe Miasto, między zewnętrznym murem parchamu (międzymurza) murów Starego Miasta, a murem przebiegającym wzdłuż dzisiejszej ul. Przedzamcze. Miejsce to od średniowiecza jest związane z Bractwem Kurkowym, jako że mieściła się tu miejska strzelnica. Jej wygląd w XVIII w. został uwieczniony na rysunku Jerzego Fryderyka Steinera.
Pod koniec XIX w. powstał okazały neogotycki budynek z cegły z sześcioosiową fasadą od strony ul. Przedzamcze, dekorowaną glazurowanymi cegłami. Jej skrajne osie są zwieńczone schodkowymi szczytami neogotyckimi. Od strony południowej znajduje się cofnięta od ulicy część, mieszcząca na piętrze dużą reprezentacyjną salę o bogatej dekoracji sztukatorskiej.
Obecnie budynek zajmowany jest przez Młodzieżowy Dom Kultury.
Toruński Schützenhaus (Strzelnica) przy Schloßstrasse 9 (później nazwanej ul. Zamkową, Podzamczem i znów Zamkową, ob. ul. Przedzamcze), należący do Friedrich Wilhelm Schützenbrüderschaft, tj. niemieckiego Bractwa Strzeleckiego, funkcjonował od lat 60. XIX w. jako miejsce spotkań towarzyskich i organizacji społecznych, występów artystycznych, kulturalnych i rozrywkowych różnego rodzaju.
Nowy budynek bractwa powstał w 1892 roku. W latach 1885-1911 Schützgarten (Ogród Strzelnica) / Schützenhaus, znany i lubiany lokal gastronomiczny z ogrodem, miał kilku dzierżawców. Byli to: A. Gelhorn (1885), Grunau (1897), M. Schmidtke (1899), Gomolla (1908), Otto Gretzinger (około 1916-1922). W 1890 roku jako „garson” (tj. kelner) pracował tu „prawdziwy Murzyn”, jak pisano w prasie. Strzelnica była jednym z ważniejszych miejsc kulturalnych rozrywek na mapie Torunia. Spotykali się tu także polscy torunianie.
To w Strzelnicy, w marcu 1896 roku, odbył się pierwszy w mieście koncert z fonografem Edisona – kosztowna ta maszyna warta była aż 1000 mk.! Kolejny pokaz fonografu miał miejsce w kwietniu 1896. Torunianie za jedyne 10 fen. mogli cieszyć się muzyką, „gadaniem” i pieśniami odtwarzanymi przez tę „maszynę do gadania”. Już w maju na podobny koncert fonografu zapraszała restauracja Reichskrone przy Katherinenstr. 7 (ob. ul. św. Katarzyny).
Te pokazy maszyny do odtwarzania dźwięków stanowiły swego rodzaju zachętę do poznania kolejnej nowinki techniczno-kulturalnej - przybywajacych do miasta teatrów świetlnych. Teatry świetlne dawały w Strzelnicy przedstawienia począwszy od 1897 roku, czyli od prapoczątków tej sztuki w mieście, aż do lat 1907, 1908, kiedy uruchamiano w Toruniu pierwsze kinematografy stałe. Strzelnica jest miejscem o najstarszej w Toruniu tradycji kinowej, choć początkowo bywały tutaj wyłącznie teatry wędrowne.
We wrześniu 1907 roku gościł tu Windorf’s Edison Welt-Theater, którego dyrektor Windorf kilka miesięcy wcześniej, acz na krótko, uruchomił stały kinematograf Zentral Theater Thorn, na rogu ulic Grosse Gerberstr. i Schloßstr. (ob. ulice Wielkie Garbary i Przedzamcze).
Wciąż, nieprzerwanie odbywały się tu i innego rodzaju zabawy, jak np. tańce, Wurstessen itd., a także przedstawienia - teatralne, kabaretowe, iluzjonistyczne.
Kinematograf stały funkcjonował Strzelnicy od 1907 roku, na I piętrze (!) – to rzadki przypadek. Szkoda, że nie wiadomo, pod jaką nazwą i od kiedy dokładnie, bo to ważne dla ustalenia, które kino było pierwsze w mieście: Joanny Łyskowskiej w Viktoria Park (III 1907) czy właśnie to w Strzelnicy, także założone przez Polaka Józefa Przygodzińskiego. W znacznie późniejszym dokumencie, z 1923 roku, czytamy: „…rząd pruski udzielił koncesji Polakowi Przygodzińskiemu, który prowadził Kino Teatr do wybuchu wojny, z której nie wrócił”. Kinoteatr w Strzelnicy miał 206 miejsc, funkcjonował nieprzerwanie do 1923 roku, jednak zmieniały się jego nazwy, właściciele i zarządcy.
Były to: wspomniany, pierwszy kinematograf stały (1907-1911?), później kolejno Palast Theater, Thorner Lichtspiele, Schützenhaus Kino / Schützenhaus Lichtspiel Theater / Kino Variété (do 1921 r.).
W okresie Drugiej Rzeczypospolitej można było tu odwiedzić kina: Corso, później Apollo, letnie kino Apollo. Za: „TORUŃSKIE TEATRY ŚWIETLNE, CZYLI KINA, WYTWÓRCZOŚĆ FILMOWA I MIEJSCOWE GWIAZDY 1896-1939. O kulturze czasu wolnego dawnych torunian” Katarzyny Kluczwajd.
więcej  |
