†

Zakład zimnych kąpieli

Zimne kąpiele od około połowy XIX stulecia były rozpowszechnione prawie w całej Europie za sprawą Vinzenza Priessnitza (1799-1851), który w Gräfenbergu (Lázně Jesenik) z dużym powodzeniem stosował różnorodne kuracje z użyciem zimnej wody.
W Ustroniu również od około połowy XIX do około końca pierwszej dekady XX wieku, to jest przez blisko 50 lat, istniał zakład zimnych kąpieli (Kaltbadeanstalt).
Inicjatorem jego budowy, rozpoczętej w 1862 r., był Johann Blondiau (1806-1880), pełniący w latach 1831-1873 funkcję lekarza uzdrowiskowego w Ustroniu. Drewniany zakład zlokalizowano w pobliżu hotelu Kuracyjnego (Kurhotelu), pijalni serwatki, łazienek z kąpielami ciepłymi (żużlowymi) i placu kuracyjnego. Obiekty te stanowiły centrum ówczesnego kurortu. Dziś w tym miejscu znajduje się Rezydencja „Parkowa” – wraz ze zlokalizowanymi na jej zapleczu budynkami – przy ul. Hutniczej 7:

http://fotopolska.eu/Ustron/b71564,Hotel_Rezydencja_Parkowa.html

. Tuż obok znajdowała się huta „Klemens” dostarczająca gorącego żużla do przyrządzania ciepłych kąpieli (obecnie w miejscu tym mieści się Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych przy ul. 3 Maja 15:

http://fotopolska.eu/Zespol_Szkol_Ponadgimnazjalnych_Ustron

).
Należy zaznaczyć, iż zakład kąpieli zimnych był drugim tego typu obiektem w Ustroniu, bowiem już przed 1850 r. istniał tutaj pierwszy taki zakład, ale bardzo prymitywny.
Opisywany, nowy zakład kąpieli zimnych został oddany do użytku w 1863 r. Jego wnętrze składało się z basenu pod gołym niebem, natrysków o szerokim, mocnym strumieniu wody i lin służących do huśtania się częściowo w wodzie. Było to kąpielisko z falami (Wellenbad), które powstawały w basenie przez spadającą do niego wodę. Z boku znajdowały się zadaszone kabiny (przebieralnie, a być może również łazienki z natryskami) i poręcze, na których wieszane były ręczniki i prześcieradła. Do basenu wchodziło się schodami umiejscowionymi w centralnej części pomiędzy kabinami. Basen zasilany był wodą z rzeki Wisły za pośrednictwem przepływającego obok sztucznego kanału wodnego Młynówka.
W początkowym okresie swego funkcjonowania zakład kąpieli zimnych cieszył się wielką popularnością wśród kuracjuszy odwiedzających Ustroń. Wraz z oddaniem do użytku w 1901 r. zakładu kąpieli borowinowych (Moorbadu), zlokalizowanego przy obecnej ul. Adama Mickiewicza 3:

http://fotopolska.eu/Ustron/b30676,Willa_Kraj.html

i 5:

http://fotopolska.eu/Ustron/b141073,Mickiewicza_5.html

, zimne kąpiele traciły coraz bardziej na znaczeniu. Około 1910 r., w związku z rozpoczynającym się wówczas remontem hotelu Kuracyjnego, drewniane obiekty zakładu kąpieli zimnych zostały wyburzone. Podobny los spotkał wysłużoną, drewnianą pijalnię serwatki oraz dawne łazienki do kąpieli ciepłych. Od tego czasu zimnych kąpieli jako leczniczych w Ustroniu więcej się nie stosuje. [Tekst: vstrone. Opracowano na podstawie: Zygmunt Białas, Zakład zimnych kąpieli, „Przyrodnik Ustroński”, zeszyt 9, Ustroń 2010, s. 69-77; Zygmunt Białas, Od kuracji serwatkowych do solankowych, czyli czym leczono w Ustroniu począwszy od XVIII wieku, „Przyrodnik Ustroński”, zeszyt 7, Ustroń 2008, s. 29-31].