Poterna

Poterna (potajnik) – podziemne przejście umożliwiające komunikację wewnątrz twierdzy bądź fortu pomiędzy poszczególnymi stanowiskami bojowymi na wałach lub w rowach fortecznych, schronami, koszarami itp. bez narażenia się na bezpośredni ostrzał.
Przeważnie poterny łączyły kaponiery ze schronem głównym, lub ze schronami pogotowia w poprzecznicach, budowane metodą górniczą lub odkrywkową.
Na przełomie lat 70 i 80-tych XX wieku, w wyniku działania piaskarni eksploatującej południowe zbocze odsłonięto schrony i łączącą je poternę. Następnie straż pożarna podmyła wodą podkopany wcześniej schron bierny, który osunął się i przechylił. Odsłonięty podziemny korytarz długości ok. 30 m był budowany krótkimi odcinkami, metodą górniczą. Widać ślady szalunku zewnętrznego, który był zrobiony z desek o długości nieco większej niż długość segmentu chodnika. Tylny koniec deski był opierany o zewnętrzną powierzchnię gotowego segmentu a przedni o stalową ramę. Po wybraniu resztek ziemi montowano najpierw zbrojenie a potem szalunek wewnętrzny i pomiędzy oba wtłaczano beton. Wewnętrzny szalunek był demontowany i używany do kolejnego segmentu a zewnętrzny pozostawał w ziemi.
...na podst. Grupy Warownej "Cegielnia" autorstwa Jerzego Sadowskiego