Ulica Czerwonego Krzyża

Ulica Czerwonego Krzyża powstała w latach 1897-1898 jako przedłużenie ul. Rozbrat i droga dojazdowa do szpitala Rosyjskiego Czerwonego Krzyża, mieszczącego się w górnym biegu ulicy, na stoku Skarpy. Początkiem szpitala było kilka pawilonów wybudowanych przed rokiem 1885 pomiędzy Skarpą Warszawską a ul. Smolną Główny gmach szpitalny powstał w latach 1896-7 tuż przy samej ulicy; od frontu poprzedzał go zieleniec ozdobiony fontanną. W roku 1914 jako ostatni w zespole powstał budynek administracyjny, przed rokiem 1939 nadbudowany według projektu Józefa Szanajcy. Ulicę poszerzono w roku 1900; równolegle powstały wielkomiejskie kamienice będące pierwszą mieszkaniową zabudową ulicy. Pierwszą z wybudowanych kamienic wzniósł dla siebie architekt Jan Hinz, kolejną wyróżniała bogata secesyjna ornamentyka fasady. Dalsze kamienice wznoszone przy ulicy Czerwonego Krzyża powstały po roku 1912; jedna z nich powstała dla budowniczego wielu warszawskich obiektów – Leona Drewsa, na miejscu kolejnych, dziś nie zachowanych przebiega jezdnia. Za linią wiaduktu kolei średnicowej długo wznosiły się jedynie zabudowania szpitala, przejęte w roku 1915 przez Polski Komitet Pomocy Społecznej i mieszczące w późniejszym okresie Szpital Główny Polskiego Czerwonego Krzyża. Wcześniej, w latach 1904-1914 powstał most Poniatowskiego, zwany ówcześnie mostem Mikołajewskim lub III Mostem. Wraz z nim powstał długi na około 700 metrów wiadukt, stanowiący połączenie mostu z Al. Jerozolimskimi. powstała stacja PKP Warszawa Powiśle. W latach dwudziestych przy ul. Czerwonego Krzyża powstały kolejne domy, w roku 1933 tunelem i nasypem kolei średnicowej pojechały pierwsze pociągi. Nad ulicą powstała wtedy arkada wiodąca do mostu średnicowego; do wybuchu wojny kolejne domy wypełniły zabudowę ulicy. W roku 1939 uszkodzeniu uległa tylko jedna kamienica; większe zniszczenia przyniósł rok 1944 – kilka domów legło wtedy w gruzach, szpital spłonął, zaś sam wiadukt został wysadzony w powietrze przez Niemców. Po roku 1945 rozebrano część dawnych zabudowań; odbudowano zgodnie z pierwowzorem wiadukt średnicowy oraz dostawiono doń drugi, również kolejowy. Przed rokiem 1955 wschodni odcinek ulicy przemianowano na ul. Stefana Jaracza, zaś przed rokiem 1968 powstałą nowa ul. Kruczkowskiego, która wchłonęła początkowy fragment dawnej ulicy Czerwonego Krzyża. Z zabudowań szpitala rozebranych ostatecznie w latach siedemdziesiątych ocalał tylko jeden pawilon, na pozostałym terenie urządzono skwer.

Wikipedia