Pałac Sułkowskich

Pierwotny pałac zbudowany został w latach ok. 1641-43 wg projektu Krzysztofa Bonadury Starszego dla wojewody Krzysztofa Opalińskiego, na miejscu dawnego zamku Gryżyńskich. Obecny pałac wzniesiono jako pałacyk myśliwski dla ks. Aleksandra Józefa Sułkowskiego z Rydzyny w latach 1749-52. Zbudowany prawdopodobnie wg projektu jednego z saskich architektów, przez Karola Marcina Frantza. Późnobarokowy pałac został znacznie przebudowany w XIX w., wówczas zastąpiono kopułę nakrywającą piętro płaskim dachem. Założony na planie równobocznego trójkąta o wklęsłych narożnikach, pałac usytuowany jest na sztucznej wyspie z fosą. Trójkątny kształt pałacu tłumaczy się analogią do kielni - symbolu wolnomularstwa, do którego należał ks. Sułkowski. Fasada główna poprzedzona jest dwubiegowymi schodami z kamienna balustradą, wiodącymi na parter, do wejścia na osi fasady. W portalu kartusz herbowy Sułkowskich Sulima, pod tarczą wstęgi z orderem Orła Białego i św. Andrzeja. Ponad kondygnacją wysokich piwnic i parteru wznosi się, znacznie cofnięta, ale także trójkątna kondygnacja pierwszego piętra, która nie zwiera pomieszczeń, ale wzniesiona została aby podwoić wysokość wewnętrznej sali i przez okna wpuścić do niej światło. Piętro zwieńczone jest żelazną balustradą z XIX w. We wnętrzu zlokalizowana jest centralnie trójkątna sala, której wysokość sięga dwóch kondygnacji, mniejsze pomieszczenia wzdłuż ścian zewnętrznych W piwnicy istnieje dawna sala terrena naśladująca grotę skalną ozdobioną płaskorzeźbami o tematyce roślinnej.
Przy pałacu zachowane zabudowania folwarczne rozłożone wokół wielkiego podwórza, z spichrzem późnoklasycystycznym z 1845 roku i budynkami z II poł. XIX w.
Poza obrębem wyspy zachowane dwie przebudowane oficyny z XVIII w.
Obecnie gospodarzem pałacu jest Urząd Gminy Włoszakowice.
Na podst. staff.amu.edu.pl