Kościół parafialny w Wojsławicach pod obecnym wezwaniem św. Michała Archanioła. Pierwotny budynek był drewniany i powstał w 1440 roku. Podczas napadu Tatarów w 1490 roku, kościół został spalony. Na jego miejscu wybudowano nowy, również drewniany, pod wezwaniem Najświętszej Panny Marii i Wszystkich Świętych. Kościół ten istniał wraz z dzwonnicą, aż do początku XVI wieku. Obecny, murowany kościół, został wzniesiony w latach 1595-1608 z fundacji Mikołaja Czyżowskiego, chorążego Ziemi Chełmskiej. Wskazuje na to herb Topór i Nowina, który znajduje się nad południowym wejściem do nawy, a pod nim data 1608, która jest datą zakończenia budowy. W końcu 1671 roku lub na początku 1672 kościół został zniszczony przez Szwedów. Odbudował go przed 1687 rokiem Stanisław Stefan Czarniecki, pisarz polny koronny, dobudowując boczne kaplice ( pn. p. w. św. Antoniego Padewskiego, pd. p.w. N. P. Marii) i nadając mu w ten sposób charakter barokowy. Ponownie kościół uległ zniszczeniu w 1736 roku i został odrestaurowany przez kasztelana kijowskiego, dzierżawcę dóbr wojsławickich - Nikodema Kazimierza Woronicza. Niestety, osiemnaście lat później znów został spalony. Na przełomie XVIII i XIX wieku kościół był już bardzo zniszczony, więc poddano go gruntownemu remontowi, w czasie którego drewniany sufit zastąpiono sklepieniem kolebkowym z lunetami. Sklepienie prezbiterium pochodzi z wcześniejszego okresu.
Kolejny pożar wybuchł w 1840 roku. Po nim kościół został ponownie odbudowany. Otrzymał nowe pokrycie dachówką, dostawiono trzy przybudówki, jedną przed wejściem głównym, drugą przy wejściu bocznym, a trzecią przed wejściem do zakrystii. W latach 1901-1907 przybudówki zostały zniszczone i zastąpiono je nowymi, murowanymi, nie komunikującymi się bezpośrednio z nawą. Istnieją one po dzień dzisiejszy.
Podczas pierwszej wojny światowej, w 1915 roku kościół został częściowo uszkodzony. Spaliły się wówczas drzwi frontowe i jedna z przybudówek, mieszcząca skarbiec. Obecny wygląd kościoła pochodzi z roku 1924, kiedy to przeprowadzono jego gruntowną restaurację. Kościół jest późnorenesansowy, przebudowany w stylu barokowym. To budowla orientowana, murowana z kamienia i cegły, otynkowana. Nawa na rzucie szerokiego prostokąta, dwuprzęsłowa, z dwiema symetrycznymi prostokątnymi przybudówkami, oraz niewielką kruchtą pomiędzy nimi. Prezbiterium dwuprzęsłowe, nieco węższe, zamknięte trójbocznie, z dwiema symetrycznymi, prostokątnymi kaplicami, dobudowanymi, po bokach przęsła oraz zakrystią od wschodu na osi, z drewnianym przedsionkiem od południa. Pod kościołem znajdują się cztery krypty grobowe. Wewnątrz ściany nawy rozczłonkowane wydatnymi filarami przyściennymi z pilastrami toskańskimi, dźwigającymi obiegający gzyms wieńczący. W nawie sklepienia kolebkowo-krzyżowe, w prezbiterium kolebkowe z lunetami. Tęcza o wykroju półkolistym. Kaplice otwarte do prezbiterium arkadami zamkniętymi półkoliście, spływającymi na pilastry toskańskie. Ściany kaplic ujęte w narożach przełamującymi się pilastrami o głowicach z wolutami, dźwigającymi odcinki wydatnego, profilowanego belkowania; sklepienia kopulaste czteropolowe z żagielkami, zwieńczone latarniami. W zakrystii sklepienie krzyżowe. Chór muzyczny o trzech arkadach, wspartych na masywnych czterobocznych słupach. Na chórze znajdują się bardzo stare organy dziesięcio głosowe, mające prawdopodobnie 300 lat; restaurowane w 1890 i 1974 roku. Podchórze sklepione kolebkowo - krzyżowo, parapet zwieńczony profilowanym gzymsem.
Z prezbiterium do zakrystii portal rokokowy, drewniany z XVIII wieku. Otwór wejściowy z kruchty do nawy (dawny główny) zamknięty półkoliście, z kratą, odnawianą w 1882 roku, uzupełnioną i gruntownie restaurowaną po 1915 roku przez Wincentego Kwiatkowskiego, z żelazną, kutą z hierogramem Maria w glorii. Zewnątrz ściany nawy i prezbiterium rozczłonkowane pilastrami toskańskimi, dźwigającymi belkowanie o przełamującym się nad nimi architrawie i fryzie; architraw między pilastrami wyłamany ku górze nad oknami. Okna w typie późnorenesansowym, zamknięte półkoliście, w prostokątnych obramieniach architektonicznych z rautowymi nasadnikami archiwolt i profilowanymi gzymsami. Fasada ujęta w narożnikach pilastrami z oknem w części środkowej, częściowo zasłonięta nowszymi przybudówkami i kruchtą; szczyt nieco przekształcony, ze spływami po bokach, ożywiony płycinami. Zwieńczony ogzymsowanym przyczółkiem. Wschodni szczyt nawy analogiczny, częściowo wtopiony w dach prezbiterium. Do nawy od południa portal z 1608 roku, zamurowany, z trójkątnym ogzymsowanym zwieńczeniem, w którym znajduje się kartusz wolutowy z herbami: Topór Mikołaja Czyżowskiego, chorążego, później podczaszego Ziemi Chełmskiej, i Nowina, jego żony Zofii z Czernych. Dachy dwuspadowe, kryte blachą. Ściany kaplic ujęte parami pilastrów toskańskich, rozdzielonych wąskimi, muszlowymi niszami, dźwigających belkowanie z przełamującym się profilowanym architrawem i fryzem. Na osiach ścian okienka krypt z wyłamanym nad nimi profilowanym gzymsem cokołowym, oraz duże prostokątne okna lub blendy w uszatych obramieniach z gzymsami, nad którymi jest wyłamany ku górze architraw belkowania. Dachy kaplic namiotowe, zwieńczone ośmiobocznymi opilastrowanymi latarniami z cebulastymi kopułkami, krytymi blachą. Okna zakrystii leżące, w uszatych obramieniach z profilowanymi gzymsami; nad zakrystią od wschodu trójkątny szczycik z okulusem, ujęty sterczynami na cokołach. Za
więcej  |
