Ulica Cybulskiego Wojciecha

Ulica Wojciecha Cybulskiego - jedna z ulic Wrocławia, położona w centrum miasta, w dzielnicy Nadodrze. Upamiętnia Wojciecha Cybulskiego. Początkowo nazywała się Salzgasse (w wolnym tłumaczeniu: Uliczka Solna), a w 1875 ma już nazwę na mapie Salzstrasse i miano to nosiła do 1945.

Jest to ulica krótka (350 m), przebiegająca na linii wschód – zachód, w środkowej części krzyżująca się z ulicą Pomorską. Kraniec wschodni wychodzi na ulicę Drobnera, a zachodni na plac Maksa Borna. Posiada nawierzchnię wykonaną z granitowej kostki brukowej. Przy ulicy Cybulskiego i sąsiednim placu Maksa Borna, mieszczą się instytuty Uniwersytetu Wrocławskiego: Instytut Fizyki i Instytut Nauk Geologicznych i część Instytutu Zoologicznego, a do przełomu XX/XXI wieku znajdowało się tu także kilka jednostek wrocławskiej Akademii Rolniczej. Na rogu Cybulskiego i Pomorskiej znajduje się Wojewódzkie Archiwum Państwowe. Przy ulicy Cybulskiego eksponowany jest także jeden z wrocławskich krasnali, tzw. „geolog”, umieszczony na piaskowcowym bloku.

Do schyłku XVIII w. na terenie obecnej ulicy znajdowały się ogrody i tereny zielone. W czasie rozbudowy fortyfikacji wokół Wrocławia rejon Cybulskiego został w większości objęty zespołem fortyfikacji Oderkronwerk, a część zachodnia wraz z terenem dzisiejszego placu Maksa Borna wchodziła w skład fortyfikacji Schiesswerder-Schanze. Po zburzeniu umocnień wokół miasta (w 1807 i latach późniejszych) wytyczono po raz pierwszy ulicę, nazwaną Salzgasse, która pojawia się na mapie z 1824. Ówczesny przebieg ulicy pokrywał się w większości z dzisiejszym, przy czym sięgała ona dalej na północny zachód, otaczając również od wschodu magazyny soli (widoczne na planach z 1831 i 1853) położone na terenie zajmowanym dziś przez plac M. Borna. Zmianę przebiegu ulicy do współczesnego widać na planie z 1875 - wówczas krótki końcowy odcinek skręcający na północ i będący dziś wschodnim krańcem placu Borna wydzielono z ulicy Salzgasse i właczono do Schiesswerder Strasse (dziś Kurkowej), w związku z czym Salzgasse miała już całkowicie równoleżnikowy przebieg i jej zachodni kraniec dochodził do Odry. Początkowo przy ulicy tej zabudowa była nieliczna, koncentrując się przy wschodnim krańcu (w pobliżu istniejącego już wówczas Mostu Długiego, od 1869 Mostu Uniwersyteckiego) oraz na zachodnim krańcu, przy magazynach. Środkową część zajmowały głównie tereny zielone, co stwierdzić można jeszcze na planach miasta z 1857. Dopiero na panoramicznej mapie z 1870 widać, że budynki i fabryki zajmują większość długości ulicy. W czasie powodzi w 1903 szereg zakładów przemysłowych usytuowanych przy Cybulskiego i sięgających aż do Odry (dzisiejszy bulwar J. Zwierzyckiego) znacząco ucierpiało w efekcie wylania Odry z pobliskiego koryta. Między innymi zawaliła się w skutek podmycia część kompleksu dużej gorzelni, zalana była też miejscowa kuźnia. W 1887 - 1888 mieszkał na Cybulskiego Jan Kasprowicz, co upamiętnia tablica pamiątkowa na domu nr 17. W 1936 zbudowano w stylu konstruktywizmu obecnie istniejący ciąg budynków użyteczności publicznej między Cybulskiego a Odrą, w którym do 1945 znajdował się urząd pracy Arbeitsamt, urząd skarbowy i celny (od 1945 mieści się w tych ciągu Wojewódzkie Archiwum Państwowe, a od 1949 także Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego). Po otworzeniu w 1930 północnego mostu Pomorskiego, powstało skrzyżowanie Cybulskiego z Pomorską (Am Oder-Kronwerk) prowadzącą z północy przez oba mosty Pomorskie do centrum i widoczne na planie z 1931. W czasie oblężenia Wrocławia w 1945, w budynku urzędu znajdował się szpital polowy. Zniszczenia wojenne były niewielkie, poniżej 15 % i większość domów mieszkalnych i publicznych zachowała się. Są to przeważnie budynki czteropiętrowe. Część kamienic przedwojennych posiada stiukowe ozdoby w stylu secesyjnym (Cybulskiego nr 8, 10, 37 i 39). Dwie kamienice mają na fasadzie podane daty: 1898 (dom nr 35) oraz 1891 (dom nr 15). Już na planach z 1946 ulica miała obecnego patrona. Po powstaniu placu Dąbrowszczaków (dziś Borna) w 1956, zachodni kraniec Cybulskiego, dochodzący do Odry, włączono do nowego placu i ulica została lekko skrócona do współczesnej długości. Pod koniec XX w. wybudowano także dwa nowe bloki mieszkalne, jako „plomby” w starej zabudowie (Cybulskiego nr 7 i nr 41). Po II wojnie światowej przy tej ulicy otworzono dwa, działające do dziś, muzea: Muzeum mineralogiczne we Wrocławiu i Muzeum geologiczne we Wrocławiu, oba pod zarządem Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1945 na rogu Cybulskiego i Pomorskiej urządzono Wojewódzkie Archiwum Państwowe, przechowujące zbiory archiwaliów z Dolnego Śląska i częściowo z Opolszczyzny.

Źródło:

http://pl.wikipedia.org/wiki/U..._Cybulskiego_we_Wroc%C5%82awiu