Pałac

Pałac-budynek eklektyczny o cechach klasycystycznych, piętrowy na planie kwadratu, nakryty czterospadowym dachem.
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z lat 1423 -1424, został tu wymieniony majątek rycerski w prokuratorstwie bierzgłowskim. Majątek na przełomie XIX i XX w. należał do rodziny Czarlińskich. Emil Czarliński wybudował tu obecny pałac, a następnym właścicielem, od 1908 r. był jego syn - Wincenty. W 1862 r. urodził się tu Stefan Łaszewski, późniejszy wojewoda pomorski. Ostatnim przedwojennym właścicielem majątku był Leszek Czarliński, rozstrzelany przez Niemców w lasku w Barbarce, w październiku 1939 r. Po wojnie właścicielem majątku został Skarb Państwa Polskiego. Pałac został odrestaurowany w 1994 r.

Park z trzeciej ćw. XIX w. o pow.0,94 ha. Park został założony przez Emila Czarlińskiego, na łuku drogi Chełmża - Pigża i przecięty kilkoma alejami, przy których u wylotu ustawiono figury, m.in. Matki Boskiej. Założenie parkowe było dość duże, otaczało cały pałac i dochodziło do nieistniejących dziś od pd-zach.strony zabudowań gospodarczych. Pierwotnie park liczył 2,5 ha i mógł posiadać charakter krajobrazowego parku w typie angielskim, na co wskazuje jego nieregularne rozplanowanie. Sąsiadował z założonym przez Czarlińskiego sadem owocowym (od strony południowej). Obsadzony był zachowanymi do dziś platanami, sosnami, kasztanowcami, robinią akacjową i grabem pospolitym. Część drzew pochodziła jeszcze sprzed założenia parku. W 2 poł. XIX w. dosadzone zostały magnolie, kasztanowce białe, lipy, modrzewie, buki zwyczajne, dęby bezszypułkowe, klony i miłorzęby. W poszyciu występuje bez lilak, bez czarny, śnieguliczka i miejscami głóg.
W czasie wojny, kiedy to majątek przejęło państwo niemieckie nasadzono jedynie kilka sztuk klona jesionolistnego. Po wojnie park został zdewastowany, zmniejszono jego obszar i zaniedbano sad owocowy. Wiele drzew zostało uszkodzonych lub wyciętych. Zatarł się jego pierwotny układ komunikacyjny.

za:

http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1475/Brachnowko/