Pałac Zegrzyński

Historia Pałacu Zegrzyńskiego sięga pierwszej połowy XIX w. Neorenesansowy obiekt wraz towarzyszącym mu folwarkiem wzniósł właściciel Zegrza hrabia Stanisław Kostka Aleksy Kazimierz Krasiński (1811-1849). Krasińscy byli właścicielami dóbr Zegrze od połowy XVII w. Po śmierci Stanisława Krasińskiego pałac odziedziczyła jego córka Jadwiga, która w roku 1862 wyszła za mąż za Macieja Józefa Radziwiłła (1842-1907) wnosząc w posagu posiadłości zegrzyńskie.

Strategiczne położenie Zegrza spowodowało, że władze carskie postanowiły w Zegrzu wybudować Twierdzę. Po decyzji cara Aleksandra III z dnia 9 czerwca 1889 r. Rosjanie wykupili części dóbr Zegrze, tj. wsie Zegrze i Zagroby (obecnie Zegrze Południowe) wraz z sąsiadującymi polami.

Wykup terenu miał charakter przymusowy, tym niemniej pozycja i funkcje pełnione przez Macieja Radziwiłła na dworze cesarskim z pewnością ułatwiły transakcję oraz sprawiły, że zbycie nieruchomości nastąpiło na dogodnych warunkach finansowych za kwotę 300 000 rubli. Po sprzedaży Zegrza (30 grudnia 1890 r.), w 1902 r. za uzyskane pieniądze Radziwiłłowie wybudowali pałac w pobliskim Jadwisinie.

Około roku 1894 pałac w Zegrzu został wyremontowany i zaadoptowany na letnią rezydencję generał-gubernatorów warszawskich. Remont pałacu odbył się pod nadzorem budowniczego twierdzy w Zegrzu gen. Olimpiusza Starynkiewicza, rodzonego brata zasłużonego prezydenta Warszawy Sokratesa Starynkiewicza. Prawdopodobnie z tamtego okresu pochodzą dobrze zachowane płytki terakotowe znajdujące się na ganku pałacu.

Od sierpnia 1915 r. do listopada 1918 r. pałac znajdował się w rękach okupacyjnych władz niemieckich. Po odzyskaniu niepodległości, 28 listopada 1918 r. na dowódcę twierdzy został wyznaczony płk artylerii Olgierd Pożerski, który prawdopodobnie korzystał z pałacu.

W latach 1919-1939 Zegrze było miejscem stacjonowania ośrodków kształcenia wojskowych kadr łączności. W pałacu zamieszkiwali komendanci tych ośrodków. Teren parku wokół pałacu był ogólnie dostępny i często odwiedzany przez żołnierzy szkolących się w ośrodku.

Od 13 września 1939 r. do 17 stycznia 1945 r. teren Zegrza znajdował się pod okupacją. Pałac został częściowo uszkodzony w czasie rosyjskiej ofensywy styczniowej 1945 r. Odremontowany po roku 1948, pozostał we władaniu wojska.



W 1959 r. pałac z otaczającymi budynkami przekazano, Polskiej Agencji Prasowej. Z inicjatywy głównego inżyniera PAP Heliodora Cepy, przedwojennego komendanta Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu, powstało jedno z najbardziej nowoczesnych w krajach „bloku wschodniego” centrów nadawczo-odbiorczych. Centrum zlokalizowano w pawilonie obok pałacu. System antenowy udało się umieścić na polach Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Jadwisinie (obecnie Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin). Centrum wyposażone w nowoczesny sprzęt Telefunkena zbierało informacje prasowe z całego świata.



Już podczas funkcjonowania Centrum Nadawczo-Odbiorczego PAP pałac pełnił funkcję szkoleniowo-wypoczynkową, a po zakończeniu jego działalności (lata 80.) powstało w Zegrzu Centrum Szkoleniowo-Wypoczynkowe dla pracowników PAP.

Od września 2009 roku pałac wraz z terenem parku należy do Centrum Kongresowego Warszawianka w Jachrance.
http://www.palac-zegrzynski.pl/historia