Pierwsza pisemna wzmianka o Czersku pochodzi z roku 1330. Najstarsze dzieje Czerska wiążą się z rozwojem osadnictwa po zagarnięciu Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków w 1309 roku i utworzeniu komturstwa w Tucholi. W owych czasach Czersk był wsią, w której funkcjonowały: młyn, karczma, smolarnie i barcie.
Około XIII w. powstaje w Czersku parafia, w skład której weszły okoliczne osady, min.: Rytel, Łąg, Mokre, Malachin. W swojej historii Czersk posiadał kilka kościołów. Najstarszy opisany jest w dokumentach z 1584 roku. Obecny kościół został zbudowany w latach 1910-1913 według projektu F.O. Hossfeda.
W roku 1772 Czersk wraz z całymi Prusami Królewskimi został zagarnięty przez Prusy w I Rozbiorze Polski i pozostawał w ich administracji aż do powstania II Rzeczpospolitej. Duży wpływ na rozwój Czerska miała droga wiodąca z Berlina do Królewca. Jej odcinek biegnący przez miasto zbudowano w 1827 roku. 46 lat później wybudowano odcinek Kolei Wschodniej prowadzącej przez Czersk, a łączącej dwie pruskie stolice. Od tego momentu datuje się szybkie uprzemysłowienie. Powstają: młyny, tartaki, browar, cegielnia, przędzalnia, fabryki mebli, stolarnie, papiernia i fabryka maszyn rolniczych. Rozwinęło się rzemiosło i handel. Większość zakładów pracowała na potrzeby szybko i dynamicznie rozwijającego się Berlina. Następstwem tych zmian był szybki przyrost ludności. W 1772 roku wieś i folwark Czersk liczył 186 mieszkańców, zaś w roku 1921 6.700 osób.
Na przełomie XIX i XX wieku powstało wiele budynków istniejących do dzisiaj, są to min.: szkoła przy ul. Kościuszki, budynek obecnego LO, budynek sądu przy ul. Dworcowej, poczta, kościół, niektóre domy przy ul. Kościuszki. Najstarszym budynkiem w mieście jest plebania zbudowana w roku 1828.
Czersk nie znalazł się bezpośrednio w zasięgu wielkich powstań i konfliktów wieku XVIII i XIX. Jednak Polacy mieszkający w tym mieście, odczuwając swą tożsamość narodową, walczyli o zachowanie
polskości, o nauczanie dzieci w szkołach po polsku, tworzyli organizacje i stowarzyszenia rozwijające polskie życie kulturalne i świadomość narodową. W roku 1832 przez Czersk przelała się fala żołnierzy, uczestników Powstania Listopadowego. Wielu z nich zatrzymało się tu na nocleg. Jednym z nich był Wincenty Pol, który ujęty życzliwością i serdecznością miejscowej ludności, opisał pobyt tutaj w wierszu „Nocleg w Czersku”.
W okresie I wojny światowej wielu mieszkańców Czerska zostało wcielonych w szeregi armii niemieckiej i wysłanych na front. W tym czacie w okolicy wsi Łukowo utworzono duży obóz jeniecki, przez który przeszło około 50.000 ludzi. Po obozie w lesie pozostał duży cmentarz oraz pomnik upamiętniający zmarłych w nim jeńców różnych narodowości, głównie Rosjan.
29 stycznia 1920 roku na mocy traktatu Ententy i Niemiec, do Czerska wkroczyło Wojsko Polskie. W latach II Rzeczpospolitej miasto rozwinęło się w największy w powiecie chojnickim ośrodek przemysłowy. Dzięki swemu położeniu wśród lasów, mogło rozwijać przemysł drzewny. W mieście i okolicy działało 8 tartaków, kilka fabryk mebli i listew, wiele stolarni. Funkcjonowały również młyny, wiatraki, browar, mleczarnie i rzeźnie oraz wiele zakładów rzemieślniczych. W strukturze mieszkańców zaczęli dominować robotnicy. Tak duży ośrodek handlowo-przemysłowy, o ciągle zwiększającej się liczbie ludności, mógł ubiegać się o prawa miejskie.
1 lipca 1926 roku na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Czersk stał się miastem. Pierwszym, wybranym przez Radę Miejską , stałym burmistrzem był Paweł Trybull.
II wojna światowa w sposób tragiczny odcisnęła swe piętno na mieszkańcach Czerska. Już 3 września 1939 roku oddział Wermachtu wkroczył do miasta. W tym dniu mniejszość niemiecka żyjąca dotąd na uboczu, wyszła z cienia i przejęła władzę w mieście. Rozpoczęły się aresztowania, deportacje i zbrodnie. W pierwszych miesiącach wojny wymordowano kilkadziesiąt osób, przede wszystkim działaczy politycznych, inteligencję i kupców. Skazanych wywożono ciężarówkami do lasu i rozstrzeliwano. Czerskich działaczy wymordowano w lesie pod Łukowem oraz w Igłach k/Chojnic.
Polacy nie poddawali się biernie terrorowi hitlerowskiemu – powstawały grupy partyzanckie, agendy ogólnokrajowych organizacji ruchu oporu m.in.: „Grunwald” i AK. Okupacja hitlerowska zakończyła się 21 lutego 1945 roku, kiedy to do miasta weszły jednostki II Frontu Białoruskiego.
Po wojnie ludność zmniejszyła się do 6.500 osób. Ubytek o ponad 2000 ludzi spowodowany był stratami wojennymi oraz emigracją ludności niemieckiej na Zachód.
Struktura gospodarki miasta nie uległa większym zmianom. Nadal dominował przemysł drzewny i meblarski, rzemiosło i handel. Dużo rozmachu nabrało rzemiosło skórzano-obuwnicze, doprowadzając do powstania Spółdzielni Pracy Inwalidów „Równość”, produkującej obuwie.
Większego znaczenia nabrało również rolnictwo. Powstały nowe gospodarstwa, unowocześnił się park maszynowy, jednak produkcja wahała się w zależności od aktualnej polityki państwa.
Począwszy od roku 1990 przeprowadzonych zostało wiele inwestycji komunalnych, min.: budowa nowoczesnego wysypiska śmieci, oczyszczalni ścieków, sieci wodno-kanalizacyjnej i gazowej oraz bieżąca modernizacja dróg gminnych. Również samo miasto zmieniło swoje oblicze dzięki budowie nowoczesnego centrum handlowo-usługowego i pełnowymiarowej hali sportowej.
br />
więcej  |
