Mścice (Mistiz, Miciz, nim. Gudenhagen) - Pierwsza wzmianka pochodzi z 1227 r., kolejna z 1276 roku, ale wtedy to było jeszcze pustkowie, choć wykopaliska udowodniły ślady człowieka już z X-XII wieku. W 1227 roku w celu ich zagospodarowania właściciel tych ziem - książę pomorski, przekazał je Zakonowi Żeńskiemu Premonstrantek z Trzebiatowa. Ponieważ cel nie został zrealizowany, książę Barnim I przekazał osadę w 1248 r. kapitule kołobrzeskij biskupstwa kamieńskiego (w dokumencie napisano o Miciz). Nazwa pochodzi od imienia Miest lub Msta typu Miestwuj. W1368 r. osada została kupiona przez Wulsta Schmelinga. Wieś o obecnym kształcie powstała w 1524 r. pod nazwą Gudenhagen, co wskazuje, że zasadźcą bądź pierwszym włascicielem był Niemiec Guden.
W XVIII część wsi kupił radca Range, a od niego Marcin von Born, Gerhard von Schmeling, w 1764 r. Jan von Froreich, w 1804 von Bonin. W latach 10 - tych XIX wieku całość wsi zjednoczył Karol von Schmeling (wraz z Dobiesławcem i częścią Strzeżenic). Już w XIX wieku wieś była ludna i bogata: 2 karczmy, 2 kuźnie, 2 wiatraki, młyn elektryczny. Najstarszy zachowany budynek pochodzi z 1836 r. (stodoła gospodarstwa nr 9), inne z 1856 (dom nr 17, dom nr 20, dom nr 62, 1886 r. (stodoła nr 4, dom nr 43, dom nr 87). Najciekawszy zabytek to budynek mieszkalno-gospodarczy nr 13 -13 a. Są to budynki o konstrukcji szachulcowej, wypełnionej gliną lub cegłą.
W II połowie XIX Mścice składały się ze wsi właściwej (48 domów, 445 ludzi), majątku rycerskiego (7domów i 119 ludzi), folwarków Lebeckenhof (Łubniki) (2 domy, 15 ludzi), Homburgshagen (1 dom, 15 ludzi) i Merinotrift (Malinowo) (2 domy, 22 ludzi). Folwark Stadhof (Pątnowo) należał do miasta Koszalin. W 1929 roku folwark Łubniki liczył tylko 3 mieszkańców.
Dwór zbudowano w 1918r. w naturalistycznym parku, założonym jeszcze w XIX wieku. Powierzchnia parku ma około 10 ha, znajdują się tam drzewa liściaste (buki, jesiony, graby, olsze) mające 130-160 lat. trzy dęby i dwa buki to pomniki przyrody. W parku wiejskim (9 ha, głównie buki i lipy)istniejąresztki poniemieckich cmentarzy: poewangelickiego założonego pod koniec XIX wieku i rodowego, z początku XX wieku. W 1807 roku przechodziły tu oddziały Jana Henryka Dąbrowskiego.
W 1864 oddano do użytku szosę bitą z Koszalina do Kołobrzegu, w maju 1899 r. zbudowano linię kolejową do Kołobrzegu (dworzec i bocznica kolejowa powstały w 1913 r.). a w 1903 do Mielna, zastąpioną zresztą w 1913 r. tramwajem elektrycznym przewożącym około 600 000 posażerów rocznie (podróż trwała 40 minut, odjazdy były co 30 minut). W 1938 kursował na tej tresie znów parowy pociąg (wcvześniej od 1841 r. w sezonie letnim po utwardzonej drodze - jednej z pierwszych na Pomorzu - kursował na tej tresie dyliżans, a od 1873 r. omnibus). Około 1850 roku bita droga połączyła wieś z Koszalinem, 1892 z Wrzosowem, 1907 z Dobiesławcem. Żołnierze Armii Radzieckiej ( 3 Brygada Pancerna Gwardii) zdobyli Mścice 3 marca 1945 r. około godziny osiemnastej. W latach 1945 - 46 nazywały się Zalesie Koszalińskie. W 1947 roku Zarząd Miejski Koszalina domagał się włączenia wsi w obręb miasta, co jednak zlekceważono jako wyraz megalomanii. Jednak w 1985 przekazano Koszalinowi hotel "Za lasem". Do 1972 r. siedziba Gromadzkiej Rady Narodowej i Urzędu Gminy. W latach siedemdziesiątycch nastąpił sztuczny podział Mścic na Mścice, Przybyradz, Łubniki, Stoisław, Radomno. Radomno przestało istnieć jako wieś już po kilku latach (państwo Sztula, jedyni mieszkańcy wyprowadzili się).
więcej  |
