Żulin z przyległymi wioskami: Wola Żulińska, Czechów Kąt i Zagrody, położony jest nad rzeką Rejką, między Bugiem i Wieprzem, do którego wpada Rejka w miejscowości Borowica. Obszar ten należał od dawnych wieków do Ziemi Chełmskiej. Źródła archeologiczne mówią o tym, że terytorium położone między Wieprzem a Bugiem było zamieszkałe przez ludność pochodzenia zachodniosłowiańskiego – konkretnie Propolska.
Ziemia ta należała do Mieszka I i w granicach Polski pozostawała do 981 roku, tj. do czasu zajęcia jej przez Włodzimierza Wielkiego, wówczas to wraz z Grodami Czerwieńskimi włączono ją do Księstwa Kijowskiego.
Nazwa Żulin pochodzi prawdopodobnie od nazwiska właściciela. W historiografii istnieje zapis, że właścicielem Żulina był Żuliński. Pierwsza historyczna wzmianka o Żulinie pochodzi z 1421 roku, kiedy to Jan Biskupiec – biskup chełmski erygował i uposażył kościół parafialny we wsi Łyszcz – dziś Pawłów i przyłączył do parafii wsie: Łyszcz, Siedliszczki, Krasne, Hruszów, Stajne, Wyczułków, Kobyle, Rybie, ŻULIN, Liszno, Kanie, Chojno Nowe i Stare, Siedliszcze z Janowicą, dwie Mogielnice, dwie Święcice, Busówno, Olchowiec, Bezko (Bezek), Krzywowola i Cyców. Następny zapis z roku 1584 i jest to zapis erekcyjny: „Ja Martyn Żuliński dzierżawca wsi Krasne ogłaszam niniejszym dokumentem…”. Kolejny zapis o Żulinie pochodzi z 1655 roku, jest to zapis o szkodach wyrządzonych przez Kozaków Chmielnickiego: „Na przykład we wsi Żulinie, leżącym w powiecie krasnostawskim nieprzyjaciel spalił dwór, wszystkie budynki folwarkowe, kilkanaście chłopskich chałup i karczmę. Nadto bydło tak dworskie jak i chłopskie nieprzyjaciel osobliwie Moskwa, a potem Tatarowie pozabierali gumna przy tym zatrzymane przez kilka lat, pod ten czas nieprzyjaciel popalił”. Szkody te, oceniane były na bardzo wysoką sumę 3 000zł. Od strony południowej kościoła, po drugiej stronie toru stoi kapliczka w miejscu gdzie stała od 1678 do 1911 roku cerkiew obrządku grekokatolickiego, a następnie od 1875 prawosławna. Wynika z tego, że świątynia ta została zbudowana po Unii Brzeskiej- (1595-96) za panowania króla Jana III Sobieskiego. Wokół cerkwi znajdował się cmentarz grzebalny. Następny zapis o Żulinie znajdujemy w słowniku geograficznym Królestwa Polskiego z 1895 roku, czytamy tam: „Żulin-folwark i dobra nad Wieprzem powiat chełmski, parafia Pawłów, posiada cerkiew, szkołę, 3 młyny wodne, fabrykę drożdży, krochmalnie, gorzelnie, papiernie wyrabiającą gorsze gatunki papieru. W 1827 roku było 99 łanów-715 morgów. Dobra ŻULIN składały się w 1873 roku z folwarków: Żulin, Marynin, Zahań, Elżbiecin, Borowica i nomenklatura Osówka. Dobra te należały do hrabiego Franciszka Łubieńskiego ( herbu Pomian ). W roku 1883 dobra te nabył Ludwik hr. Krasiński. Na cmentarzu w Żulinie jest skromny pomnik wykonany z żelaza, a na nim pisany cyrulicą napis, że spoczywa tam zmarła w 1867 roku Konstancja Koncewicz. Może to by kolejna właścicielka Żulina. Kolejnym właścicielem Żulina była rodzina Budnych. Ostatnim właścicielem do 1945 roku był Jan Budny, syn Nikodema i brataniec Józefata Budnego właściciela Rejowca. Po wybuchu w 1939 roku II wojny światowej Budny wyjechał z Żulina, a ziemię z majątku rozpalcelowano na podstawie ustawy o reformie rolnej pomiędzy fornali i małorolnych chłopów z okolicznych wsi. Z dawnego majątku do tej pory zachował się budynek mieszkalny zwany pałacem i budynki gospodarcze. W latach 1950 -1960 Żulin, Wola Żulińska, Zagrody, Czechów Kąt tworzyły Gromadzką Radę Narodową z siedzibą w Żulinie. Po reorganizacji Wola Żulińska i Żulin należą do gminy Łopiennik Górny, a Zagrody i Czechów Kąt do gminy Rejowiec. Wszystkie cztery wioski mają wspólną szkołę, kościół, cmentarz, bibliotekę i pocztę. W okresie II wojny światowej miały miejsce w Żulinie bardzo tragiczne wydarzenia. W czerwcu 1944 roku odbyło się masowe aresztowanie mężczyzn.
Był to odwet za działalność partyzancką na tym terenie. Zginęło wtedy 156 mężczyzn, którzy zostali rozstrzelani w okolicach Chełma – Kumowa Dolina.
więcej  |
proszę czekać...
|
