ŻUKOWICE niem. Herrndorf.
Wieś leżąca na lewym brzegu Odry w odległości 7 km od Głogowa. Dawniej zamieszkiwało w Żukowicach około 1060 mieszkańców. Dzisiaj to tylko ponad 30. Na terenie miejscowości obecnie mieści się Urząd Gminy, Bank, punkt pocztowy, punkt Policji, cmentarz oraz zabytkowy kościół.
Najstarsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1299 r. (Herrindorf). Następnie dowiadujemy się, iż w 1306 r. w pobliżu strumienia był tu usytuowany młyn. Kolejne informacje odnajdujemy w rejestrze kościelnym z 1376 r. Wzmiankowany jest w nim kościół p.w. świętej Jadwigi (Sockaw). Odkryte w latach 1990-1991 w okolicach Żukowic stanowiska archeologiczne z 220 obiektami (wśród nich grób unictycki z około 1900 roku p.n.e.) dowodzą bardzo odległych tradycji osiedleńczych. Obok osady datowanej na VI-VII wiek znajdowało się tu stanowisko wytopu żelaza. W dokumencie z 1343 r. wymieniona jest huta w Żukowicach, której właścicielem była rodzina Faberów. Inny dokument z 1398 r. wzmiankuje o tym, iż część wsi płaciła daninę w naturze. Była to dziesięcina uiszczana jeszcze przed lokowaniem wsi na prawie niemieckim. Fakt ten potwierdza współistnienie w końcu XIV wieku w tym rejonie osadnictwa polskiego i niemieckiego.
Pierwszymi właścicielami Żukowic, potwierdzonymi w dokumentach z drugiej połowy XIV wieku, była rodzina von Berge. Członkowie tego rodu wznieśli w 1587 r. okazały dwór.
Według źródeł historycznych już w II połowie XV w. istniała w Żukowicach Dolnych siedziba mieszkalna tutejszych właścicieli - rodu von Berge. Nie wiadomo czy była to budowla drewniana, czy murowana. Być może była to wieża mieszkalna lub jakiś niewielki dwutraktowy dwór.
W 1587 r. zbudowano w Żukowicach Górnych nowy dwór w typie późnorenesansowych założeń z przelotową sienią. Od tego czasu tam mieściła się główna siedziba seniorów rodu, aż do chwili gdy około połowy XVII wieku rozbudowano rezydencję dolną.
Prace budowlane trwały do 1719 r. o czym świadczy napis zachowany na portalu.
22 grudnia 1740 roku król pruski Fryderyk II podczas swojego marszu na Śląsk założył w pałacu kwaterę. Nieco później zwołano tam zjazd pruskiej szlachty śląskiej.
W 1760 r. w czasie wojny siedmioletniej pałac został zniszczony. W 1763 roku odbudował go nieznany z imienia członek rodu von Bergów, którego inicjały "SKVB" umieszczono na szczycie budynku. Centralna późnorenesansowa bryła budowli została wzniesiona w II połowie XVII w. Z okresu przebudowy w I ćw. XVIII wieku pochodzi klatka schodowa, dwa alkierze, wystrój elewacji i prawdopodobnie dekoracja stiukowa niektórych pomieszczeń na piętrze. Natomiast rokokowe elementy szczytów i wystrój północnych pomieszczeń (m.in. dwa kominki) powstały podczas restauracji pałacu po wojnie siedmioletniej. W tym też okresie wokół pałaców wznoszone są zabudowania gospodarcze oraz powstał park krajobrazowy.
Pałace w Żukowicach były siedzibą rodziny Von Berge aż do 1945 roku. Z dwóch okazałych pałaców znajdujących się w Żukowicach, jeden uległ zniszczeniu w 1945 r. Później nastąpiła stopniowa dewastacja pozostałości obiektu. Ostatecznie ruiny pałacu tzw. Żukowic Górnych zostały rozebrane w 1974 r.
Wybudowany w XVII wieku drugi pałac w tak zwanych Żukowicach Dolnych przetrwał do dnia dzisiejszego. W chwili obecnej w pałacu swoje lokum znalazła Fundacja Św. Brata Alberta, która prowadzi w nim przytulisko dla bezdomnych.
Kościół p.w. św. Jadwigi wzmiankowany był już w 1376 roku. Obecny budynek pochodzi z przełomu XIV i XV. Kościół w Żukowicach przebudowany został w latach 1583 – 1587; to murowana z cegły budowla jednonawowa. Ma sklepienia kolebkowe z lunetami oraz renesansowo-barokowy wystrój wnętrza.
W centralnej części ołtarza głównego umieszczono figurę patronki kościoła św. Jadwigi. W części lewej znajduje się figura św. Jakuba, a w prawej św. Józefa. Antepedium przedstawia zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny. Drugi ołtarz, usytuowany w północnej części nawy głównej, zdobi figura Maryi z Dzieciątkiem.
Najstarszy element wyposażenia kościoła to chrzcielnica wykonana z piaskowca z przełomu XIII-XIV wieku. Ponadto w kościele znajduje się wiele płyt nagrobnych rodów szlacheckich z Żukowic i Glinicy. Na chórze organowym zachowało się wspaniałe wczesnobarokowe epitafium z szarego marmuru z płytą inskrypcyjną zwieńczoną owalnym portretem z ozdobionymi herbami.
W Żukowicach można spotkać również inne miejsca świadczące o ich bogatej historii. Na cmentarzu można odnaleźć płyty poświęcone żołnierzom poległym na frontach II wojny światowej oraz pozostałości rozległej symbolicznej kwatery poległych żołnierzy w I wojnie światowej.
Po II wojnie światowej Żukowice stały się siedzibą Urzędu Gminy. Mieściły się tu: bank spółdzielczy, biblioteka, kawiarnia, kino, ośrodek zdrowia, punkty usługowe i szkoła podstawowa. W lutym 1966 r. rządowa komisja planowania zaaprobowała lokalizację huty na polach żukowickich (choć pierwotnie ustalono, że huta powstanie w okolicach Grębocic i Przedmościa). W 1973 r. mieszkało we wsi 1060 osób. wybudowanie huty, uruchomienie w latach 1971 i 1975 produkcji i negatywne oddziaływanie zakładu na środowisko doprowadziły w rezultacie do wysiedlenia z terenu wsi Żukowice do 1995 r. niemalże wszystkich mieszkańców, a następnie do rozbiórki budynków. Świetność zamożnej niegdyś miejscowości w ten sposób przeszła do historii.
[Tekst z tablicy informacyjnej na terenie miejscowości]
więcej  |
proszę czekać...
|
