Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1305 r. W „ Księdze fundacyjnej Śląska” pojawia się nazwa „Rabisow”.
„Słownik geografii turystycznej Sudetów” w części dotyczącej Pogórza Izerskiego podaje następujące nazwy tej miejscowości :
1. Rabysow- 1305 r.
2. Rabishau- 1651r.
3. Rabishaw- 1677r.
4. Rabischau- 1687 r.
5. Rabishau- 1825r.
6. Rabisz, Rębisz, Rabin, Rębin-1945r.
7. Rębiszów 1947r.
Słownik ten wskazuje również na zmiany dotyczące przynależności administracyjnej Rębiszowa. Dowiadujemy się z niego, że :
• do poł. XVIII w. wieś należała do księstwa jaworskiego,
• do 1816 r. znajdowała się w powiecie bolesławiecko –lwóweckim,
• od 1973 r. znajduje się w powiecie lwóweckim
Jak podaje „Chronik Rabishau” od 1399r. wieś była w posiadaniu rodziny von Schaffgotsch- właścicieli zamku Gryf. Rębiszów wówczas stanowił niewielką osadę bez kościoła. Mieszkańcy należeli do parafii w Gierczynie.
Kolejna informacja o Rębiszowie pojawia się dopiero w 1530 r., kiedy to we wsi powstała gmina ewangelicka. W latach 1565-1567 miała miejsce budowa pierwszego ewangelickiego kościoła ( obecnie kościół pomocniczy p.w. Nawiedzenia NMP).
W 1568 r. pastor Wagenknecht poświęcił cmentarz znajdujący się obok kościoła. W 1572 r. mieszkańcy Rębiszowa zakupili 88- morgowe gospodarstwo i podarowali te ziemię ewangelickiemu kościołowi. Gospodarstwo chłopskie zostało przebudowane na pastorówkę, którą oddano w niedziele palmowa 1574r.
Duży wpływ na rozwój Rębiszowa w tym okresie miało powstanie ośrodka górniczo-hutniczego w Przecznicy oraz w Gierczynie. W 1591 r. założono we wsi małą kopalnię „Hundsrucke”, gdzie wydobywano rudę cyny z przerwami do XVIII.
W okresie wojny trzydziestoletniej ( 1618-1648) Rębiszów spotkał prawdopodobnie taki sam los jak inne dobra Schaffgottów, które zostały okresowo skonfiskowane przez cesarza. „Chronik Rabishau” podaje, ze Szwedzi dowodzeni przez wysokiego dostojnika weszli do Mirska. Od mieszkańców Rębiszowa dowiedzieli się o ukryciu skarbów w sztolniach w Gierczynie przez mieszczan mirskich.
Od 1650 r. do końca II wojny światowej prowadzono księgi kościelne parafii ewangelickiej w Rębiszowie.
25 lutego 1654 r. w wyniku kontrreformacji wypędzono ze wsi pastora. Kościół i dom parafialny skonfiskowano i oddano kościołowi katolickiemu. Co ciekawe, w tym czasie w Rębiszowie nie mieszkał ani jeden katolik. Wydarzenia te odbywały się przy użyciu carskich wojsk. Zmuszono ewangelików do chodzenia na nabożeństwa do kościołów znajdujących się na Górnych Łużycach, m.in. do Giebułtowa.
W 1740 r. miejscowi ewangelicy podjęli działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na budowę kościoła ewangelickiego. W tym celu delegacja mieszkańców Rębiszowa i Gajówki udała się w okolice Głogowa, gdzie przebywał król pruski Fryderyk wielki. Nie otrzymali oni jednak zgody, gdyż król zezwalał tylko na budowę tzw. Kościołów Łaski w miastach.
Na dalszy rozwój wsi wpływ miało otwarcie w 1738 r. huty cyny, która funkcjonowała do 1756r. największe jednak znaczenie miało powstanie w 1740 r. dużego bielnika, założonego przez niejakiego Proxa. Właśnie tkactwo chałupnicze stało się podstawa rozwoju wsi, ponieważ górnictwo i hutnictwo nie odegrało tu decydującej roli.
Po zajęciu Śląska przez Prusy zaczęto w Rębiszowie odprawiać nabożeństwa ewangelickie (pierwsze odbyło się 25.05.1742r.) Władze udzieliły zgody na budowę domu modlitwy, domu parafialnego i szkoły w Rębiszowie. Świątynia nie mogła posiadać jednak wieży. Poświęcenie domu modlitwy nastąpiło 13.11.1747r. Dzwony z kościoła katolickiego jak i cmentarz były wykorzystywane zarówno przez ewangelików jak i katolików.
W 1765 r. wieś zamieszkiwało 17 kmieci, 40 zagrodników, 294 chałupników i 14 rzemieślników. Jak na tamte czasy była to bardzo ludna wieś.
W 1798 r. były we wsi już dwa kościoły : ewangelicki i katolicki, pastorówka, szkoła, młyn wodny oraz folwark. Mieszkało tu nadal 17 kmieci, ale już 165 zagrodników i 63 chałupników, co świadczy o istotnym rozwoju wsi.
W 1803r. ukończono budowę wieży kościoła ewangelickiego (obecnie kościół parafialny p.w. św. Barbary)
W latach 1812-1813 ludność Rębiszowa ponosiła duże wydatki związane z kwaterunkiem wojsk napoleońskich.
Źródła podają, że w 1825 r. we wsi znajdowało się 318 budynków, 2 kościoły, szkoła ewangelicka z nauczycielem i dwoma pomocnikami nauczyciela, gajówka, folwark, młyn do mielenia kory dębowej, olejarnia, tartak, młyn wodny, 8 warsztatów płócienniczych i 2 kuźnie.
W 1865 r. przez Rębiszów poprowadzono linie kolejową. Zbudowano tez stacje kolejową, która przede wszystkim obsługiwała okoliczne kamieniołomy.
We wsi rozwijała się również działalność kulturalna. W 1892 r. założono Męskie Stowarzyszenie Śpiewacze. O rozwoju gospodarczym może świadczyć założenie w 1895r. kasy oszczędnościowo-pożyczkowej. We wsi dokonywano licznych inwestycji, czego przykładem jest budowa w 1899r budynku szkolnego. Składał się z dwóch pomieszczeń lekcyjnych i dwóch mieszkań dla nauczycieli. W tamtym czasie mieszkańcy wsi znajdowali zatrudnienie przy wydobyciu torfu.
Dzięki linii kolejowej Rębiszów zaczął uchodzić za wieś letniskowa. Z uwagi na brak miejsc noclegowych nie dorównywał on pod tym względem innym, położonym w górach miejscowościom.
W 1906 została utworzona ochotnicza straż pożarna Rębiszów – Gajówka, a w 1909 wieś zelektryfikowano.
Podczas I wojny światowej we wsi przebywali rosyjscy i angielscy jeńcy wojenni. Na frontach poległo 71 mieszkańców Rębiszowa, dla których upamiętnienia w 1937 r. odsłonięto pomnik.
Po I wojnie światowej, pomimo trudności gospodarczych, wieś w dalszym ciągu się rozwijała. W 1923 r. została zelektryfikowana linia kolejowa Jelenia Góra – Lubań, a w latach następnych wybudowano dwie nowe nastawnie, obok szkoły wybudowano dom mieszkalny dla nauczycieli i boisko.
W 1928 r. nowy budynek otrzymała również straż pożarna.
W 1931 r. wprowadzono dość ciekawe rozwiązanie, mające na celu pomoc ludziom ubogim. Polegało ono na wydaniu przez gminę specjalnych „pieniędzy” dla żebraków. Można było je zakupić w bankach, a następnie rozdawać biednym. Za te „pieniądze” mogli oni kupować żywność i płacić za noclegi, nie mogli natomiast kupować alkoholu.
W okresie II wojny światowej w Rębiszowie przebywali francuscy i jugosłowiańscy jeńcy wojenni. Od 12.01.1943 r. byli oni zakwaterowani w karczmie (obecnie sala gimnastyczna). Większość mieszkańców została wcielona do wojska, a pozostałe we wsi młode dziewczęta i starsi mężczyźni w 1944 r. zostali zmuszeni do kopania rowów w okolicach Głogowa i Zielonej Góry. Wojna pochłonęła 151 ofiar z Rębiszowa.
W 1945 r. Rębiszów został przekazany władzom polskim. Ludność niemiecka została wysiedlona, a na jej miejsce przybyli polscy osadnicy z kresów wschodnich.
Po 1945 r. Rębiszów zachował swój charakter, ale nie rozwijał się .
W 2001 r. w Rębiszowie powstało Stowarzyszenie Promocji i Rozwoju Pogórza i Gór Izerskich „ZAKWISIE”, grupujących mieszkańców wsi z gminy Mirsk. Jego celem jest wykreowanie mody na teren oraz rozwój wszelkich form wypoczynku i rekreacji, głównie w oparciu o agroturystykę.
Niepokojącym jednak zjawiskiem jest stale malejąca liczba mieszkańców.
W 1840 r. w Rębiszowie mieszkało 1567 osób, a w 2010 r. tylko 696.
Opracował : Bogusław Kozioł
więcej  |
proszę czekać...
Rębiszów - Stacja kolejowa Rębiszów, Katastrofa kolejowa na stacji w Rębiszowie.
Podpis: 9 sierpnia [1925 r.] w Rębiszowie [niem. Rabishau] zderzyły się dwa pociągi towarowe. 3 kolejarzy straciło życie, 2 zostało ciężko rannych.
Fot. Hübner, Hirschberg i. Schles.
Der Wanderer im Riesengebirge, 1925, nr 9
W niedzielę rano, około godz. 3:45 na pociąg towarowy, który przyjechał z Jeleniej Góry [Hirschberg] i na stacji w Rębiszowie [Rabishau] był w trakcie rozrządzania, najechał inny pociąg towarowy, jadący z tego samego kierunku. Panowała wyjątkowo gęsta mgła, przez którą maszynista drugiego pociągu najprawdopodobniej stracił orientację, nie zauważył sygnału stop i wjechał w przetaczany skład kolejowy. Zderzenie nastąpiło z niewyobrażalną siłą, huk niósł się na odległość. Elektryczna lokomotywa i pierwsze wagony pociągu, który wtoczył się na stację, najechały na ostatnie wagony stojącego tam pociągu całkowicie je wgniatając i tworząc bezładne rumowisko. Wagon cysterna został wypchnięty w górę ponad inne wagony. Wyciekający olej zaczął dymić i początkowo podejrzewano pożar, co się jednak na całe szczęście nie potwierdziło. Pośród wraków wagonów znalazła się obsługa nadjeżdżającego składu towarowego. W wagonie bagażowym przebywał maszynista rezerwowy Schammel oraz starszy konduktor Wüttig z miejscowości Schlauroth koło Görlitz. Zostali zakleszczeni w wagonie, który został postawiony pionowo, a jego dach przygniotła lokomotywa pociągu, który wjechał na stację. Oboje ponieśli śmierć. Lżejszych obrażeń doznał konduktor Kuttner oraz maszynista Gude, oboje zamieszkali w Schlauroth. Po udzieleniu im pierwszej pomocy zostali przetransportowani do Görlitz.
Pociągi ratunkowe z Jeleniej Góry [Hirschberg], Gryfowa [Greiffenberg], Lubania [Lauban] oraz Węglińca [Kohlfurt] i Görlitz natychmiast przybyły na miejsce i pod kierownictwem wyższych urzędników kolejowych zajęły się usuwaniem skutków wypadku. Prace okazały się nadzwyczaj trudne. Całe zastępy pracowników skupiły się najpierw na udrożnieniu torów w takim stopniu, aby docelowo poprzez przesiadkę umożliwić warunkowy ruch pociągów. Jednocześnie w pośpiechu pracowano nad położeniem torów awaryjnych. Wielokrotnie musiano użyć palnika, aby rozdzielić elementy żelazne oraz wagony, które zgniecione zostały z niewyobrażalną siłą. Wytężone prace trwały jeszcze w poniedziałek i wtorek. Wszystkie ciała uwięzione pod zwaliskiem zostały wydobyte. Również zwłoki maszynisty pociągu stojącego na stacji, który do poniedziałku uchodził za zaginionego, zostały znalezione. Próbował ratować się wyskakując z lokomotywy, jednak został przywalony przewracającymi się wagonami oraz ich zawartością.
Oprócz elektrycznej lokomotywy uszkodzonych zostało 59 wagonów towarowych, a 12 z nich zostało zniszczonych w takim stopniu, że nie udało się odczytać ich oznaczeń. Mieszkańcy regionu w tysiącach ściągali aby obejrzeć skutki tragicznej katastrofy, co przełożyło się na pokaźne zyski miejscowych przedsiębiorców.
(Opis chrzan233 na podstawie: Polkwitzer Stadtblatt z 12 sierpnia 1925, Warmbrunner Nachrichten z 12 sierpnia 1925, Warmbrunner Nachrichten z 22 sierpnia 1925, Chronik von Rabishau / Rębiszów, oprac. Ullrich Junker, 2018.) 1925 - chrzan233 - 2021-08-30 23:09 |
