Kulików (ukr. Куликів, Kułykiw) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie żółkiewskim, nad Kulikówką, około 50 km od granicy polsko-ukraińskiej.
Kościół rzymskokatolicki pw. św. Mikołaja, uposażony w roku 1399 przez Mikołaja Herburta z Felsztyna i Kulikowa[2]. W roku 1469 Mikołaj (Miklasz) Herburt stolnik przemyski nadał osadzie prawa miejskie. Po Mikołaju miasto odziedziczyli jego synowie Mikołaj i Andrzej. W XVII wieku Jan III Sobieski osiedlił w Kulikowie jeńców tatarskich i tureckich, którzy wyrabiali w założonej manufakturze, koce i dywany. W następnych wiekach Kulików był ważnym ośrodkiem sadownictwa oraz szewstwa dla zaopatrywania pobliskiego Lwowa i Żółkwi. Kulików był również gniazdem rodowym rodziny Kulikowskich herbu Drogomir. Dokumenty z roku 1469 wskazują, że dzierżawcami miasta byli Jan i Piotr Kulikowscy (AGZ, t. VI. str. 121). Po Herburtach miasto dzierżawili; Żurawińscy, Sobiescy, Radziwiłłowie i Batowscy. Po płn.-wsch. stronie miasteczka zachowały się ślady zamczyska oraz fortyfikacji ziemnych. W roku 1880 liczył 3226 mieszkańców.
Parafia rzymskokatolicka założona w roku 1546, konsekrowana w 1766 pw. św. Mikołaja Biskupa. Parafia należała do dekanatu żółkiewskiego, archidiecezji lwowskiej, w jej skład wchodziły wsie Artasów, Błaszczywody, Doroszów, Dzibułki, Hrebeńce, Koszelów, Kukizów, Sulimów, Mohylany, Nadycze, Nahorce, Nowesioło, Podliski, Przedrzymiechy Wlk. i Mł., Smereków, Stroniatyn, Sulimów, Udnów (dawniej Odnowo), Wierzblany i Zwertów. Obecną murowaną świątynię wystawił w 1538 Mikołaj Herburt Odnowski, kasztelan przemyski. Do roku 1743 w miejscu znajdował się również monastyr bazylianek.
Kulików graniczył z Doroszowem Wielkim, Nowym Siołem i Nadyczem, na płn. z Mohilanami i Przemiwólkami, na zach. z Mierzwicą i Kościejowem.
W II Rzeczypospolitej miasto znajdowało się w powiecie żółkiewskim, w województwie lwowskim. Według spisu powszechnego z 1921 roku w Kulikowie mieszkało 2886 mieszkańców: 2031 Polaków (z czego 1188 deklarowało się jako grekokatolicy, a 489 jako wyznawcy judaizmu), 835 Ukraińców i 20 Żydów. Według Rąkowskiego 70% mieszkańców było narodowości ukraińskiej. W 1931 roku liczba Żydów wyniosła 602.
W czasie okupacji niemieckiej Kulików został pozbawiony praw miejskich, stając się siedzibą wiejskiej gminy Kulików[6]. 1 lipca 1941 w Kulikowie odbył się pogrom Żydów. 25 listopada 1942 część Żydów Niemcy deportowali do obozu zagłady w Bełżcu, pozostałych zapędzono do getta w Żółkwi. 22 lipca 1944 w walkach o Kulików brał udział m.in. Əvəz Verdiyev.
W lipcu 1945 roku Polacy z Kulikowa pod naciskiem władz sowieckich i UPA wyjechali do Polski. Łącznie miejscowość opuściło 600 Polaków.
więcej  |
