Kozin (Козин) dawniej Kozyn (1 zdjęć)

Kozin został założony w 1538 roku przez Kozińskich herbu Zagłoba na mocy przywileju króla Zygmunta I wydanego w Krakowie. Majątek przechodził następnie przez różne ręce, należał do Hojskich (Gojskich), Firlejów, wreszcie Tarnowskich. Jan Amor Tarnowski podejmował tu, w pałacu i w starym murowanym zameczku na kępie stawowej króla Stanisława Augusta, jadącego w 1787 roku do Kaniowa na zjazd z cesarzową Katarzyną II.

Nieistniejący już dzisiaj murowany kościół, nieznanej fundacji, w 1738 roku oddany był przez Kajetana Amora Tarnowskiego ojcom dominikanom prowincji polskiej.

Pod rozbiorami siedziba gminy Kozin(ukr.) w powiecie dubieńskim guberni wołyńskiej. W II Rzeczypospolitej miasteczko Kozin należało do gminy wiejskiej Krupiec w powiecie dubieńskim, w województwie wołyńskim. W 1921 roku liczyło 1021 mieszkańców, z czego połowa była narodowości żydowskiej.

Podczas okupacji niemieckiej doszło do zagłady Żydów w Kozinie. 22 maja 1942 roku Niemcy utworzyli tu getto, do którego przesiedlono również Żydów z okolicznych wsi. Tydzień później rozstrzelano koło wsi Hranówka 300 Żydów z Kozina uznanych za nieprzydatnych do pracy. Kolejna egzekucja na początku października 1942 roku (700 zabitych) oznaczała całkowitą likwidację getta. Zbrodni dokonywało Sicherheitsdienst z Równego przy współpracy niemieckiej żandarmerii i ukraińskiej policji.

Po II wojnie światowej miejscowość weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

W Kozinie urodził się w 1778 roku Marcin Tarnowski – dowódca wojskowy, powstaniec kościuszkowski, dowódca napoleoński, kawaler Orderów Virtuti Militari i Legii Honorowej, marszałek szlachty powiatu krzemienieckiego. W 1912 roku urodził się w miejscowości Władysław Fiszdon – polski matematyk, mechanik, członek Polskiej Akademii Nauk, profesor.